Zadanie 29 — czerwiec 2024 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony2 pktOczekuje na przegląd podstawy
Źródło

Informacja do zadań 29–30.

Informacja do zadań 29–30. — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 23.

i pozostawiono na pewien czas. Zaobserwowano, że w naczyniu znajdowały się krople żółtej

cieczy, a uniwersalny papierek wskaźnikowy zanurzony w badanym roztworze przyjął

zielononiebieskie zabarwienie. W drugim etapie do mieszaniny dodano roztwór substancji X

i otrzymano klarowny roztwór.

Rozstrzygnij, który związek (nitrobenzen albo anilina) został wprowadzony do wody w opisanym doświadczeniu. Uzasadnij swoją odpowiedź.

Rozstrzygnięcie: …

Uzasadnienie: …

Spośród wymienionych niżej substancji wybierz tę, która mogła być użyta w drugim etapie doświadczenia, i zaznacz jej wzór. Wyjaśnij przyczynę zaobserwowanych zmian.

W drugim etapie doświadczenia można było użyć:

KOH … HCl … NaCl … NH3

Wyjaśnienie: …

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Wskaźnik wykazał odczyn zasadowy. Która z dwóch substancji może przyjmować proton?

Podpowiedź 2

Anilina jest słabą zasadą. Kwas przekształca ją w lepiej rozpuszczalną sól.

Podpowiedź 3

Wybierz anilinę i HCl; wyjaśnij zanik kropli tworzeniem rozpuszczalnego chlorku aniliniowego.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Rozstrzygnięcie: anilina

Uzasadnienie: Wodny roztwór aniliny ma odczyn zasadowy.

Odpowiedź CKE 29 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 26.

Wyjaśnienie: Powstała sól o budowie jonowej, której rozpuszczalność w wodzie jest większa

niż rozpuszczalność aminy.

Zasady oceniania

2 pkt – poprawne rozwiązanie zawierające dwa elementy: poprawne rozstrzygnięcie

i uzasadnienie (element 1.) ORAZ poprawny wybór i zaznaczenie wzoru substancji

i wyjaśnienie (element 2.).

1 pkt – poprawne rozwiązanie zawierające jeden element: poprawne rozstrzygnięcie

i uzasadnienie (element 1.)

ALBO

– poprawny wybór i zaznaczenie wzoru substancji oraz wyjaśnienie (element 2.).

0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższych kryteriów albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Zasadowy odczyn po kontakcie z wodą wskazuje na anilinę, która przyjmuje proton od wody i wytwarza OH−. Nitrobenzen nie wykazuje analogicznych właściwości zasadowych. Aby usunąć krople słabo rozpuszczalnej aniliny, dodajemy HCl.

Powstaje kation aniliniowy i rozpuszczalna sól jonowa, więc mieszanina staje się klarowna. Sam kolor kropli nie jest wystarczającym rozstrzygnięciem; kluczowe są odczyn i reakcja z kwasem. KOH, NaCl i NH3 nie powodują opisanego protonowania grupy aminowej.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Rozstrzygnięcie: anilina

Uzasadnienie: Wodny roztwór aniliny ma odczyn zasadowy.

Odpowiedź CKE 29 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 26.

Wyjaśnienie: Powstała sól o budowie jonowej, której rozpuszczalność w wodzie jest większa

niż rozpuszczalność aminy.

Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2024_06_dodatkowy_29

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania