Zadanie 20.2 — czerwiec 2024 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony1 pktOczekuje na przegląd podstawy
Źródło

Informacja do zadania 20.

W zlewkach I, II i III umieszczono – w przypadkowej kolejności – wodne roztwory kwasów:

Informacja do zadania 20. — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 17.

W celu zidentyfikowania substancji przeprowadzono dwie próby.

W pierwszej próbie do trzech probówek z wodnym roztworem chlorku żelaza(III)

wprowadzono po kilka kropel roztworów badanych substancji ze zlewek I, II i III. Do każdej

probówki z chlorkiem żelaza(III) dodano roztwór jednego kwasu.

W drugiej próbie w trzech probówkach umieszczono po jednej z identyfikowanych substancji,

oznaczając je zgodnie z oznaczeniem zlewki z której zostały pobrane. Następnie do

probówek wprowadzono stężony kwas azotowy(V) z dodatkiem stężonego kwasu

siarkowego(VI) i probówki ogrzano.

Podczas drugiej próby w dwóch probówkach zaobserwowano zmiany świadczące

o przebiegu reakcji chemicznej.

Uzupełnij poniższe zdanie. Wybierz i zaznacz jedną odpowiedź spośród podanych w każdym nawiasie.

Przemiany, które zaszły w drugiej próbie, są reakcjami (addycji / eliminacji / substytucji)

przebiegającymi według mechanizmu (elektrofilowego / nukleofilowego / rodnikowego).

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Sprawdź, czy w pierścieniu grupa zastępuje H, czy przyłącza się bez jego usunięcia.

Podpowiedź 2

Nitrowanie benzenu i jego pochodnych prowadzi do podstawienia przez elektrofil, z zachowaniem aromatyczności.

Podpowiedź 3

Zaznacz „substytucji” i „elektrofilowego”.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Odpowiedź CKE 20.2 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 19.

Zasady oceniania

1 pkt – poprawne uzupełnienie zdania.

0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Mieszanina HNO3 i H2SO4 dostarcza elektrofilu nitrującego pierścień aromatyczny. W kwasach migdałowym i galusowym atom H przy pierścieniu zostaje zastąpiony grupą nitrową. Jest to substytucja elektrofilowa, a nie addycja: aromatyczny układ zostaje po podstawieniu odtworzony.

Kwas mlekowy nie ma pierścienia i nie daje opisanej próby. W obu nawiasach wybieramy „substytucji” oraz „elektrofilowego”. Samo występowanie wiązań podwójnych na rysunku pierścienia nie oznacza mechanizmu charakterystycznego dla alkenów.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Odpowiedź CKE 20.2 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 19.
Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2024_06_dodatkowy_20.2

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania