W tabeli podano wartości standardowej entalpii uwodornienia: cykloheksenu,
cykloheksa-1,3-dienu i benzenu:
Równanie reakcji uwodornienia | ΔH, kJ ∙mol−1 |
|---|---|
![]() | −119,5 |
![]() | −239,0 |
![]() | −207,0 |
Na podstawie danych zamieszczonych w tabeli uzupełnij poniższe zdania. Wybierz i zaznacz jedną odpowiedź spośród podanych w każdym nawiasie.
Gdyby wiązania 𝜋 w cząsteczce benzenu nie były zdelokalizowane, entalpia uwodornienia
tego związku miałaby znacznie (niższą / wyższą) wartość niż −207,0 kJ ∙mol−1.
Delokalizacja wiązań 𝜋 skutkuje (zwiększeniem / zmniejszeniem) trwałości cząsteczki
benzenu.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Oszacuj entalpię uwodornienia trzech niezależnych wiązań podwójnych z wartości dla cykloheksenu.
Podpowiedź 2
Trzykrotność −119,5 daje −358,5, czyli liczbę mniejszą od −207,0.
Podpowiedź 3
Zaznacz „niższą” oraz „zwiększeniem”. Mniejsza ilość wydzielanego ciepła świadczy tu o stabilizacji benzenu.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Zasady oceniania
1 pkt – poprawne uzupełnienie dwóch zdań.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Gdyby trzy wiązania π benzenu zachowywały się jak odrębne wiązania alkenowe, entalpię uwodornienia oszacowalibyśmy jako 3·(−119,5) = −358,5 kJ·mol−1. Jest to wartość niższa, czyli bardziej ujemna niż −207,0. Rzeczywisty benzen wydziela przy uwodornieniu mniej energii, gdyż jego stan początkowy jest stabilizowany delokalizacją.
Delokalizacja zwiększa więc trwałość cząsteczki. Wybieramy „niższą” i „zwiększeniem”. Pamiętaj, że porównanie liczb ujemnych jest odwrotne do porównania ich wartości bezwzględnych.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem



