Źródło
Informacja do zadania 17.
Metale X i E tworzą jony proste – odpowiednio – X2+ i E2+. Blaszki o znanych masach,
wykonane z metalu X i z metalu E, zanurzono w roztworach soli trzech różnych metali,
zgodnie ze schematem:

Objawy świadczące o zajściu reakcji chemicznych zaobserwowano w probówkach I i II.
Po zakończeniu doświadczenia blaszki osuszono i zważono. Stwierdzono, że masa blaszki
wykonanej z metalu X wzrosła, a masa blaszki wykonanej z metalu E zmalała.
Uwaga redakcyjna. W interpretacji tego doświadczenia przyjmij, że symbole X i E oznaczają dwa różne metale.
Poniżej podano nazwy czterech metali.
magnez miedź kadm srebro
Wybierz i napisz nazwę metalu X i nazwę metalu E, które mogły być użyte w doświadczeniu.
Metal X: … Metal E: …
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Ustal najpierw E z kierunku reakcji z Cu²⁺ i ze zmiany masy blaszki.
Podpowiedź 2
Porównaj masę molową kandydatów z Cu przy wymianie 1:1. Dla X sprawdź, które metale wypierają Ag, lecz nie Fe.
Podpowiedź 3
W kluczu E to Cd, a X to Cu przy założeniu, że E i X są różnymi metalami. Bez tego założenia Cd także pasuje do obserwacji dla X.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Metal X: miedź Metal E: kadm
Zasady oceniania
1 pkt – poprawne napisanie dwóch nazw metali.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Zacznij od metalu E. Wypiera Cu z CuSO₄, a masa blaszki maleje. Na mol oddanego metalu dwuwartościowego osadza się mol Cu, więc masa molowa E musi być większa od masy molowej Cu. Z podanych metali pasuje Cd.
X wypiera Ag i nie wypiera Fe z FeCl₂. Te obserwacje pasują zarówno do Cu, jak i Cd. Przy założeniu użytym w kluczu, że X i E oznaczają różne metale, X to Cu. Bez tego założenia wybór X nie jest jednoznaczny.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
Metal X: miedź Metal E: kadm