W temperaturze 𝑇 do zlewki zawierającej 50,0 g wodnego roztworu jodku potasu o stężeniu
równym 2,00 % dodano 100 cm3 wodnego roztworu azotanu(V) ołowiu(II) o stężeniu
równym 0,0300 mol ∙dm−3. Przebiegła reakcja wytrącania PbI2. Otrzymany osad po
odsączeniu i wysuszeniu ważył 1,24 g.
Oblicz wydajność reakcji otrzymywania jodku ołowiu(II) w doświadczeniu w temperaturze T.
Obliczenia:
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Oblicz mole obu reagentów, pamiętając, że 2,00% oznacza procent masowy KI.
Podpowiedź 2
Porównaj n(I−)/2 z n(Pb2+). Mniejsza wartość określa teoretyczne mole PbI2.
Podpowiedź 3
Podziel 1,24 g przez około 1,383 g i pomnóż przez 100%; wynik wynosi około 90%.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
m(KI) = 0,0200 · 50,0 = 1,00 g; n(KI) ≈ 0,006 mol. n[Pb(NO3)2] = 0,100 · 0,0300 = 0,00300 mol. Teoretycznie powstaje około 0,003 mol PbI2, czyli 1,38 g według zaokrągleń CKE. Wydajność: 1,24/1,38 · 100% ≈ 90%.
Zasady oceniania
2 pkt – zastosowanie poprawnej metody, poprawne wykonanie obliczeń oraz podanie
poprawnej wartości wydajności reakcji (wyrażonej w % albo jako ułamek).
1 pkt – zastosowanie poprawnej metody, ale:
– popełnienie błędów rachunkowych prowadzących do błędnego wyniku liczbowego
LUB
– podanie wyniku liczbowego z błędną jednostką.
ALBO
– poprawne obliczenie teoretycznej wartości masy PbI2.
0 pkt – zastosowanie błędnej metody obliczenia albo brak rozwiązania.
Uwaga: Należy zwrócić uwagę na zależność wyniku liczbowego od przyjętych zaokrągleń.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Roztwór KI zawiera 50,0·0,0200 = 1,00 g soli, czyli około 0,00602 mol. Azotanu ołowiu jest 0,100·0,0300 = 0,00300 mol. Reakcja wymaga dwóch moli I− na mol Pb2+, więc w podanym przybliżeniu ilości są niemal stechiometryczne, z niewielkim nadmiarem KI.
Teoretycznie powstaje 0,00300 mol PbI2, czyli około 1,383 g. Wydajność wynosi 1,24/1,383·100% ≈ 89,7%, czyli około 90%. Wydajność porównuje osad rzeczywisty z teoretycznym, nie z sumą mas substratów.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
m(KI) = 0,0200 · 50,0 = 1,00 g; n(KI) ≈ 0,006 mol. n[Pb(NO3)2] = 0,100 · 0,0300 = 0,00300 mol. Teoretycznie powstaje około 0,003 mol PbI2, czyli 1,38 g według zaokrągleń CKE. Wydajność: 1,24/1,38 · 100% ≈ 90%.