Źródło
Informacja do zadań 03.
Tytan jest lekkim metalem odpornym na korozję. W zależności od stopnia utlenienia tytanu
chlorki tego pierwiastka odznaczają się różnymi właściwościami fizycznymi. Wartości
temperatury topnienia i temperatury wrzenia dwóch związków tytanu z chlorem zestawiono
w poniższej tabeli.
Wzór związku tytanu z chlorem | Temperatura topnienia, °C | Temperatura wrzenia, °C |
|---|---|---|
TiCl2 | 1035 | 1500 |
TiCl4 | – 24 | 136 |
Reakcja tlenku tytanu(IV) – o wzorze TiO2 – z tetrachlorometanem w temperaturze 500 °C
prowadzi do powstania chlorku tytanu(IV) oraz tlenku węgla(IV) (reakcja 1.). Z kolei chlorek
tytanu(II) – jako jedyny produkt reakcji – można otrzymać w wyniku przepuszczania par
chlorku tytanu(IV) w temperaturze 1040 °C nad metalicznym tytanem (reakcja 2.).
Na podstawie: L. Kolditz, Chemia nieorganiczna, Warszawa 1994.
Uzupełnij poniższe zdania dotyczące tytanu i jego chlorków. Wybierz i zaznacz jedno określenie spośród podanych w każdym nawiasie.
Sieć krystaliczna metalicznego tytanu składa się z (atomów / kationów) otoczonych chmurą
zdelokalizowanych elektronów. W sieci krystalicznej chlorku tytanu(II) obecne są
(atomy / jony). Wraz z obniżeniem stopnia utlenienia tytanu w chlorkach (maleje / rośnie)
jonowy charakter wiązania.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Odróżnij model kryształu metalu od sieci jonowej i kryształu cząsteczkowego.
Podpowiedź 2
TiCl2 ma wysoką temperaturę topnienia, TiCl4 niską. Niższy ładunek kationu sprzyja tu większemu charakterowi jonowemu.
Podpowiedź 3
Wybierz kolejno „kationów”, „jony” oraz „rośnie”.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
kationów; jony; rośnie.
Zasady oceniania
1 pkt – poprawne uzupełnienie trzech zdań.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
W modelu wiązania metalicznego dodatnie rdzenie jonowe tytanu są otoczone zdelokalizowanymi elektronami, więc pierwszy wybór to „kationów”. Wysokie temperatury topnienia i wrzenia TiCl2 wskazują na sieć jonową, zatem drugi wybór to „jony”.
TiCl4 ma znacznie niższe temperatury przemian i budowę cząsteczkową. Obniżenie stopnia utlenienia Ti z IV do II zmniejsza zdolność polaryzowania anionu i zwiększa udział charakteru jonowego. W ostatnim nawiasie zaznaczamy „rośnie”.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
kationów; jony; rośnie.