Źródło
Informacja do zadania 12.
Stężeniowa stała równowagi reakcji zilustrowanej poniższym równaniem:
w temperaturze T wynosi 1,0.
W reaktorze o pojemności 1,0 dm3 zmieszano w temperaturze T tlenek węgla(IV) i wodór.
Sumaryczna liczba moli tych reagentów była równa 10.
Oblicz początkową liczbę moli tlenku węgla(IV) i początkową liczbę moli wodoru w mieszaninie, jeżeli wiadomo, że do momentu ustalenia się stanu równowagi w temperaturze T przereagowało 60 % wodoru.
Obliczenia:
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Użyj niewiadomej dla początkowych moli H2 i dopełnij sumę do dziesięciu.
Podpowiedź 2
Po zużyciu 60% wodoru pozostaje 0,4x; produktów powstaje po 0,6x, a CO2 pozostaje 10−1,6x.
Podpowiedź 3
Wstaw liczby moli do ilorazu K = 1. Otrzymasz H2: 4 mol, CO2: 6 mol.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Sposób 1.
CO2 | H2 | CO | H2O | |
|---|---|---|---|---|
początek | 10–x | x | 0 | 0 |
zmiana | –0,6x | –0,6x | +0,6x | +0,6x |
równowaga | 10–1,6x | 0,4x | 0,6x | 0,6x |

0,36x2 = 4x – 0,64x2
x2 – 4x = 0
x(x – 4) = 0 ⇒ x = 4
nH2 = 4 (mol); nCO2 = 10 – 4 = 6 (mol)
Sposób 2.
CO2 | H2 | CO | H2O | |
|---|---|---|---|---|
początek | y | x | 0 | 0 |
zmiana | –0,6x | –0,6x | +0,6x | +0,6x |
równowaga | y – 0,6x | 0,4x | 0,6x | 0,6x |

0,36x2 = 0,4xy – 0,24x2
0,4xy = 0,6x2

2 𝑥 = 10
𝐱= 𝟒 (mol) i 𝒚 = 𝟔 (mol)
Zasady oceniania
2 pkt – zastosowanie poprawnej metody prowadzącej do obliczenia początkowych liczb moli
CO2 i H2, poprawne wykonanie obliczeń oraz podanie wyniku w molach.
1 pkt – zastosowanie poprawnej metody, ale:
• popełnienie błędów rachunkowych prowadzących do błędnego wyniku liczbowego
LUB
• podanie wyniku z błędną jednostką
ALBO
– ustalenie zależności opisującej stężenia reagentów w stanie równowagi, napisanie
wyrażenia opisującego stałą równowagi z jedną niewiadomą albo układu równań
i niewykonanie obliczeń.
0 pkt – zastosowanie błędnej metody obliczenia albo brak rozwiązania.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Niech x oznacza początkową liczbę moli H2, wtedy CO2 było 10−x mol. Do równowagi zużyto 0,6x mol każdego substratu i otrzymano po 0,6x mol produktów. W równowadze pozostają 0,4x mol H2 i 10−1,6x mol CO2.
Dla objętości 1 dm3 podstawiamy K = (0,6x)2/[(0,4x)(10−1,6x)] = 1. Dodatnie rozwiązanie to x = 4 mol; początkowo było więc 4 mol H2 i 6 mol CO2. Rozwiązanie x = 0 odrzucamy, bo nie opisuje zadanej mieszaniny.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
Sposób 1.
CO2 | H2 | CO | H2O | |
|---|---|---|---|---|
początek | 10–x | x | 0 | 0 |
zmiana | –0,6x | –0,6x | +0,6x | +0,6x |
równowaga | 10–1,6x | 0,4x | 0,6x | 0,6x |

0,36x2 = 4x – 0,64x2
x2 – 4x = 0
x(x – 4) = 0 ⇒ x = 4
nH2 = 4 (mol); nCO2 = 10 – 4 = 6 (mol)
Sposób 2.
CO2 | H2 | CO | H2O | |
|---|---|---|---|---|
początek | y | x | 0 | 0 |
zmiana | –0,6x | –0,6x | +0,6x | +0,6x |
równowaga | y – 0,6x | 0,4x | 0,6x | 0,6x |

0,36x2 = 0,4xy – 0,24x2
0,4xy = 0,6x2

2 𝑥 = 10
𝐱= 𝟒 (mol) i 𝒚 = 𝟔 (mol)