Zadanie 4 — maj 2024 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony1 pktOczekuje na przegląd podstawy
Źródło

Informacja do zadań 3–4.

Energia sieciowa związków jonowych to ilość energii potrzebna do rozłożenia jednego mola

krystalicznej substancji na jony leżące nieskończenie daleko od siebie. Jej wartość zależy od

rozmiarów jonów i ich ładunków. Wraz ze wzrostem energii sieciowej rosną wartości

temperatury topnienia substancji krystalicznych.

W tabeli przedstawiono wartości energii sieciowej halogenków wybranych litowców.

Substancja

Energia sieciowa, kJ ∙ mol−1

Substancja

Energia sieciowa, kJ ∙ mol−1

LiF

1033

NaF

915

LiCl

𝑥

NaCl

778

LiBr

798

NaBr

𝑦

LiI

740

NaI

692

Na podstawie: A. Bielański, Podstawy chemii nieorganicznej, Warszawa 2018.

W poniższej tabeli przedstawiono wartości energii sieciowej dwóch związków oraz promieni

tworzących je jonów.

Wzór związku

Energia sieciowa,

kJ ∙mol−1

Promień kationu, pm

Promień anionu, pm

MgO

3934

76

140

LiF

1033

72

133

Na podstawie: A. Bielański, Podstawy chemii nieorganicznej, Warszawa 2018.

Wyjaśnij, dlaczego – mimo zbliżonych rozmiarów jonów – energia sieciowa tlenku magnezu różni się znacznie od energii sieciowej fluorku litu.

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Promienie są podobne, więc poszukaj drugiego czynnika podanego w definicji energii sieciowej.

Podpowiedź 2

Porównaj ładunki Mg2+ i O2− z Li+ i F−. Przyciąganie rośnie wraz z iloczynem wartości ładunków.

Podpowiedź 3

Wyjaśnij, że jony o ładunkach ±2 przyciągają się silniej niż jony ±1, dlatego energia sieciowa MgO jest większa.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

• Im większe są wartości ładunków przyciągających się jonów, tym siła oddziaływania

większa.

• Jony dwudodatnie i dwuujemne (Mg2+ i O2−) przyciągają się silniej, niż jony jednododatnie

i jednoujemne (Li+ i F−).

• Im większe są wartości ładunków oddziałujących jonów, tym większa wartość energii

sieciowej.

Zasady oceniania

1 pkt – poprawne wyjaśnienie zawierające odniesienie do ładunków jonów w MgO i LiF.

0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Odległości między jonami w MgO i LiF są zbliżone, lecz ich ładunki istotnie się różnią. Mg2+ i O2− mają dwukrotnie większe wartości ładunków od Li+ i F−.

Przyciąganie elektrostatyczne zależy od iloczynu tych wartości, dlatego jony MgO są związane znacznie silniej. Rozdzielenie mola jego sieci wymaga więc większej energii. Uzasadnienie powinno porównać oba zestawy jonów i połączyć ich ładunki z energią, zamiast przypisywać różnicę samemu promieniowi.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

• Im większe są wartości ładunków przyciągających się jonów, tym siła oddziaływania

większa.

• Jony dwudodatnie i dwuujemne (Mg2+ i O2−) przyciągają się silniej, niż jony jednododatnie

i jednoujemne (Li+ i F−).

• Im większe są wartości ładunków oddziałujących jonów, tym większa wartość energii

sieciowej.

Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2024_05_glowny_04

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania