Zadanie 2.1 — maj 2024 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony2 pktOczekuje na przegląd podstawy
Źródło

Informacja do zadania 2.

Cząstki materii w stanie gazowym przemieszczają się chaotycznie w różnych kierunkach.

W uproszczeniu można przyjąć, że średnia prędkość tych cząstek zależy wyłącznie od ich

masy i od temperatury. W danej temperaturze iloczyn masy molowej gazu i kwadratu

średniej prędkości jego cząsteczek jest wielkością stałą.

W tabeli podano średnie prędkości cząsteczek gazów w temperaturze 0 °C.

Nazwa gazu

Średnia prędkość, m ∙ s−1

Azot

493

Tlen

461

Tlenek węgla(IV)

393

Na podstawie: D. Halliday, R. Resnick, Fizyka, Warszawa 2015.

Napisz wartość średniej prędkości cząsteczek tlenku węgla(II) w temperaturze 0 °C

oraz rozstrzygnij, czy w tej temperaturze wartość średniej prędkości cząsteczek wodoru jest większa czy mniejsza od 493 m ∙ s−1. Odpowiedź uzasadnij.

Średnia prędkość cząsteczek tlenku węgla(II): … m ∙ s−1.

Rozstrzygnięcie dotyczące średniej prędkości cząsteczek wodoru: …

Uzasadnienie: …

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Oblicz masy molowe CO, N2 i H2. Temperatura jest taka sama.

Podpowiedź 2

CO i N2 mają po około 28 g·mol−1. Mniejsza masa wymaga większej prędkości przy stałym Mv2.

Podpowiedź 3

Dla CO podaj 493 m·s−1; dla H2 wybierz większą prędkość i uzasadnij mniejszą masą molową.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Średnia prędkość cząsteczek tlenku węgla(II): 493 m ∙ s−1.

Rozstrzygnięcie dotyczące średniej prędkości cząsteczek wodoru: większa

Przykładowe uzasadnienia:

• Ponieważ cząsteczki lżejsze poruszają się szybciej niż cząsteczki cięższe.

ALBO

• 𝑀H2 < 𝑀CO

ALBO

• 𝑀H2 < 𝑀N2

Zasady oceniania

2 pkt – poprawne napisanie wartości średniej prędkości cząsteczek tlenku węgla(II),

poprawne rozstrzygnięcie i uzasadnienie.

1 pkt – poprawne napisanie wartości średniej prędkości cząsteczek tlenku węgla(II), błędne

rozstrzygnięcie i uzasadnienie

ALBO

– błędne napisanie wartości średniej prędkości cząsteczek tlenku węgla(II), poprawne

rozstrzygnięcie i uzasadnienie.

0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższych kryteriów albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Z podanej zależności wynika, że przy jednakowej temperaturze prędkość zależy od masy molowej. CO i N2 mają w szkolnym przybliżeniu tę samą masę molową 28 g·mol−1, więc ich prędkości są równe: 493 m·s−1.

H2 ma znacznie mniejszą masę molową, około 2 g·mol−1. Aby iloczyn Mv2 pozostał stały, prędkość wodoru musi być większa niż 493 m·s−1. Nie porównujemy liczby atomów w cząsteczce: oba gazy są dwuatomowe, lecz mają różne masy.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Średnia prędkość cząsteczek tlenku węgla(II): 493 m ∙ s−1.

Rozstrzygnięcie dotyczące średniej prędkości cząsteczek wodoru: większa

Przykładowe uzasadnienia:

• Ponieważ cząsteczki lżejsze poruszają się szybciej niż cząsteczki cięższe.

ALBO

• 𝑀H2 < 𝑀CO

ALBO

• 𝑀H2 < 𝑀N2

Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2024_05_glowny_02.1

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania