Źródło
Informacja do zadania 1.
Pierwiastki A i X leżą w sąsiednich okresach. Wiadomo, że:
• elektrony w atomie A w stanie podstawowym są rozmieszczone w pięciu podpowłokach
• w atomie X w stanie podstawowym wszystkie elektrony biorące udział w tworzeniu wiązań
są niesparowane i rozmieszczone na powłokach opisanych różnymi wartościami głównej
liczby kwantowej 𝑛.
Cząsteczka tlenku pierwiastka A na najwyższym stopniu utlenienia składa się z czternastu
atomów, a jej wzór rzeczywisty nie jest wzorem elementarnym. Ten tlenek w reakcji z wodą –
przebiegającej bez zmiany stopni utlenienia – tworzy trójprotonowy kwas tlenowy. Liczba
atomów wchodzących w skład cząsteczki wodorku pierwiastka A jest równa liczbie atomów
wchodzących w skład cząsteczki tlenku pierwiastka X na najwyższym stopniu utlenienia.
Uzupełnij tabelę i napisz równania reakcji:
• w formie cząsteczkowej – tlenku pierwiastka A na najwyższym stopniu utlenienia z wodą (reakcja 1.)
• w formie jonowej – tlenku pierwiastka X na najwyższym stopniu utlenienia z wodorotlenkiem potasu (reakcja 2.).
Użyj symboli A i X.
Wzór sumaryczny wodorku pierwiastka A | Wzór sumaryczny tlenku pierwiastka A na najwyższym stopniu utlenienia | Wzór sumaryczny tlenku pierwiastka X na najwyższym stopniu utlenienia |
|---|---|---|
Równanie reakcji 1.:
Równanie reakcji 2.:
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Wróć do identyfikacji P i Cr. Odróżnij rzeczywisty wzór tlenku fosforu od elementarnego.
Podpowiedź 2
Zbilansuj powstawanie kwasu trójprotonowego. CrO3 jako tlenek kwasowy tworzy z OH− anion chromianowy.
Podpowiedź 3
Wpisz AH3, A4O10, XO3 oraz równania z współczynnikami 1:6:4 i 1:2:1:1; anion ma ładunek 2−.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Wzór sumaryczny wodorku pierwiastka A | Wzór sumaryczny tlenku pierwiastka A na najwyższym stopniu utlenienia | Wzór sumaryczny tlenku pierwiastka X na najwyższym stopniu utlenienia |
|---|---|---|
AH3 LUB H3A ALBO PH3 LUB H3P | A4O10 ALBO P4O10 | XO3 ALBO CrO3 |
ALBO
ALBO
ALBO
ALBO
Uwaga: W tabeli wzór tlenku pierwiastka A musi być zapisany w postaci A4O10 lub P4O10.
W równaniu reakcji tego tlenku z wodą dopuszcza się zapis wzoru tlenku
… w postaci A2O5 albo P2O5.
Zasady oceniania
3 pkt – poprawne uzupełnienie tabeli i poprawne zapisanie we właściwej formie dwóch
równań reakcji.
2 pkt – poprawne uzupełnienie tabeli i poprawne zapisanie we właściwej formie jednego
równania reakcji
ALBO
– brak uzupełnienia tabeli lub błędne uzupełnienie tabeli i poprawne zapisanie dwóch
równań reakcji.
1 pkt – poprawne uzupełnienie tabeli i błędne zapisanie dwóch równań reakcji
ALBO
– błędne uzupełnienie tabeli i poprawne zapisanie jednego równania reakcji.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższych kryteriów albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Dla A = P i X = Cr wzory to PH3, P4O10 oraz CrO3, czyli AH3, A4O10 i XO3. Czternaście atomów wymaga wzoru rzeczywistego A4O10, a nie elementarnego A2O5. Reakcja z wodą: A4O10 + 6H2O → 4H3AO4.
Kwasowy tlenek X reaguje z zasadą według XO3 + 2OH− → XO42− + H2O. Ładunek anionu wynosi dokładnie 2−. Podwójny minus przy chromianie w jednym wariancie oryginalnego klucza jest błędem typograficznym omówionym w uwadze.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
Wzór sumaryczny wodorku pierwiastka A | Wzór sumaryczny tlenku pierwiastka A na najwyższym stopniu utlenienia | Wzór sumaryczny tlenku pierwiastka X na najwyższym stopniu utlenienia |
|---|---|---|
AH3 LUB H3A ALBO PH3 LUB H3P | A4O10 ALBO P4O10 | XO3 ALBO CrO3 |
ALBO
ALBO
ALBO
ALBO
Uwaga: W tabeli wzór tlenku pierwiastka A musi być zapisany w postaci A4O10 lub P4O10.
W równaniu reakcji tego tlenku z wodą dopuszcza się zapis wzoru tlenku
… w postaci A2O5 albo P2O5.