Źródło
Informacja do zadania 28.
Przemiany, w których ta sama substancja pełni funkcję utleniacza i reduktora, noszą nazwę
reakcji dysproporcjonowania. Przykładem takiej reakcji jest przemiana charakterystyczna dla
niektórych aldehydów, np. metanalu. Pod wpływem wodnego roztworu wodorotlenku sodu
metanal przekształca się w alkohol i w sól kwasu karboksylowego.
Rozstrzygnij, czy tlenek węgla(IV) może ulegać dysproporcjonowaniu. Uzasadnij odpowiedź.
Rozstrzygnięcie: …
Uzasadnienie: …
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Dysproporcjonowanie wymaga jednoczesnego wzrostu i spadku stopnia utlenienia tego samego pierwiastka.
Podpowiedź 2
Oblicz stopień utlenienia węgla w CO2 i porównaj z jego wartością maksymalną.
Podpowiedź 3
Odpowiedz „nie”, ponieważ węgiel na stopniu IV nie może już zwiększyć stopnia utlenienia.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Rozstrzygnięcie: Nie (może).
Przykładowe uzasadnienia:
• Ponieważ atom węgla przyjmuje w tym związku swój maksymalny stopień utlenienia
(tlenek węgla(IV) nie może ulegać dysproporcjonowaniu).
• W przypadku atomu węgla nie jest możliwe podwyższenie stopnia utlenienia.
Zasady oceniania
1 pkt – poprawne rozstrzygnięcie i poprawne uzasadnienie.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Dysproporcjonowanie wymaga, aby ten sam pierwiastek w części drobin podwyższał, a w pozostałych obniżał stopień utlenienia. W CO2 węgiel występuje już na swoim najwyższym stopniu IV.
Może ulec redukcji, lecz nie może zostać jednocześnie utleniony do wyższego stopnia w rozpatrywanym modelu związków węgla. Dlatego CO2 nie ulega dysproporcjonowaniu. Uzasadnienie musi odwoływać się do maksymalnego stopnia utlenienia, a nie tylko do trwałości związku czy samej obecności tlenu.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
Rozstrzygnięcie: Nie (może).
Przykładowe uzasadnienia:
• Ponieważ atom węgla przyjmuje w tym związku swój maksymalny stopień utlenienia
(tlenek węgla(IV) nie może ulegać dysproporcjonowaniu).
• W przypadku atomu węgla nie jest możliwe podwyższenie stopnia utlenienia.