Zadanie 13.2 — czerwiec 2023 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony1 pktOczekuje na przegląd podstawy
Źródło

Informacja do zadań 11–13.

Do probówek oznaczonych numerami 1.–4. wprowadzono wodne roztwory czterech

substancji chemicznych: wodorotlenku baru, manganianu(VII) potasu, fenolanu sodu

i chlorku żelaza(III). Stężenie molowe każdego roztworu wynosiło 0,10 mol·dm−3.

Źródło

Informacja do zadania 13.

Roztwory z probówek 1.–4. posłużyły do przeprowadzenia doświadczenia. Do jednej

z probówek wprowadzono tlenek węgla(IV), a do pozostałych dodano pojedynczo

odczynniki: NaOH (aq), Na2SO3 (aq) oraz HCl (aq). Każdego z roztworów użyto jeden raz.

Po wymieszaniu zawartości probówek w każdej z nich zaobserwowano zmętnienie lub

wytrącenie osadu.

Wpisz do tabeli wzory substancji, których powstanie w probówkach 1., 3. oraz 4.

odpowiadało za opisany objaw reakcji.

Probówka

1.

3.

4.

Wzór substancji

   
Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Przypomnij, co dodano do roztworów baru, fenolanu i żelaza(III). Szukasz produktów tych reakcji.

Podpowiedź 2

CO2 daje węglan baru, kwas protonuje fenolan, a OH− strąca wodorotlenek żelaza(III).

Podpowiedź 3

Wpisz kolejno BaCO3, C6H5OH i Fe(OH)3. Przeczytaj uwagę o ograniczeniu opisu zmętnienia fenolu.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Probówka

1.

3.

4.

Wzór substancji

BaCO3

C6H5OH

Fe(OH)3 LUB FeO(OH)

LUB Fe2O3 ∙ nH2O LUB Fe2O3(H2O)n

Zasady oceniania

1 pkt – poprawny wybór substancji, które spowodowały opisane objawy reakcji we

wskazanych probówkach i poprawne napisanie wzorów trzech substancji.

0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Z odczynników dobranych w poprzednim poleceniu wynikają trzy produkty: BaCO3 po przepuszczeniu CO2 przez wodę barytową, fenol po protonowaniu fenolanu oraz Fe(OH)3 po dodaniu zasady do FeCl3.

W tabeli wpisujemy wzory produktów, a nie odczynników. W przypadku fenolu trzeba oddzielić odpowiedź historycznego klucza od obserwacji: przy stężeniu 0,10 mol·dm−3 powstanie fenolu nie uzasadnia samo w sobie zmętnienia, gdyż jego ilość pozostaje poniżej rozpuszczalności wskazanej w uwadze redakcyjnej.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Probówka

1.

3.

4.

Wzór substancji

BaCO3

C6H5OH

Fe(OH)3 LUB FeO(OH)

LUB Fe2O3 ∙ nH2O LUB Fe2O3(H2O)n

Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2023_06_dodatkowy_13.2

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania