Zadanie 3 — czerwiec 2023 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony1 pktOczekuje na przegląd podstawy

Na podstawie budowy atomów pierwiastków należących do grup 13.–17.

i okresów 2.–6. układu okresowego uzupełnij poniższe zdanie. Wpisz symbol lub nazwę odpowiedniego pierwiastka, tak aby powstało zdanie prawdziwe.

Spośród pierwiastków należących do grup 13.–17. i okresów 2.–6.

• najmniejszy ładunek jądra ma atom …

• najmniejszy promień atomowy ma atom …

• największą wartość pierwszej energii jonizacji ma atom …

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Najpierw zaznacz dozwolone grupy i okresy.

Podpowiedź 2

Najmniejsze Z i najmniejszy promień nie muszą dotyczyć tego samego pierwiastka.

Podpowiedź 3

Wpisz B, F, F.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Spośród pierwiastków należących do grup 13.–17. i okresów 2.–6.

• najmniejszy ładunek jądra ma atom boru ALBO B

• najmniejszy promień atomowy ma atom fluoru ALBO F

• największą wartość pierwszej energii jonizacji ma atom fluoru ALBO F.

Zasady oceniania

1 pkt – poprawny wybór i napisanie nazw lub symboli pierwiastków spełniających podane

warunki.

0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Porównujemy tylko wskazany fragment układu okresowego, bez wodoru, helu i gazów szlachetnych. Najmniejsze Z ma w nim bor, więc jego jądro ma najmniejszy ładunek.

Najmniejszy promień oraz największą pierwszą energię jonizacji ma fluor z górnego prawego narożnika tego zakresu. W okresie rośnie przyciąganie elektronów, a w dół grupy przybywają powłoki i ekranowanie. Nie wybieramy helu, mimo jego bardzo dużej energii jonizacji, bo leży poza zakresem.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Spośród pierwiastków należących do grup 13.–17. i okresów 2.–6.

• najmniejszy ładunek jądra ma atom boru ALBO B

• najmniejszy promień atomowy ma atom fluoru ALBO F

• największą wartość pierwszej energii jonizacji ma atom fluoru ALBO F.

Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2023_06_dodatkowy_03

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania