Zadanie 37.2 — maj 2023 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony1 pktOczekuje na przegląd podstawy
Źródło

Informacja do zadania 37.

Do zakwaszonego roztworu alaniny dodawano kroplami wodny roztwór wodorotlenku sodu

i mierzono pH mieszaniny reakcyjnej. Na poniższym wykresie zilustrowano zależność pH

mieszaniny od objętości dodanego roztworu wodorotlenku sodu (w jednostkach umownych).

Informacja do zadania 37. — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 26.

Aminokwasy w roztworach wodnych istnieją głównie w formie jonów. W roztworach o niskim

pH cząsteczka aminokwasu jest protonowana. W pewnym zakresie pH dominującą formą

jest jon obojnaczy. W roztworach o wysokim pH cząsteczka aminokwasu traci proton.

W punkcie oznaczonym na wykresie numerem I alanina jest mieszaniną formy protonowanej

i jonu obojnaczego w stosunku molowym 1 : 1, a w punkcie oznaczonym na wykresie

numerem III ten aminokwas jest mieszaniną jonu obojnaczego i formy zdeprotonowanej

w stosunku molowym 1 : 1.

Na podstawie: J. McMurry, Chemia organiczna, Warszawa 2005.

Spośród podanych poniżej wzorów form alaniny wybierz i zaznacz wzory tych, które obecne są w roztworze o wartości pH odpowiadającej punktowi III, zaznaczonemu na wykresie.

Zadanie 37.2 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 27.
Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Wykorzystaj podany stosunek dwóch form w III.

Podpowiedź 2

Drugie odprotonowanie dotyczy grupy amoniowej, podczas gdy karboksyl pozostaje zjonizowany.

Podpowiedź 3

Zaznacz jon obojnaczy oraz anion alaniny, zgodnie z grafiką.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Odpowiedź CKE 37.2 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 35.

Zasady oceniania

1 pkt – poprawny wybór i zaznaczenie wzorów jonów.

0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

W punkcie III, zgodnie z informacją, występują w równych ilościach jon obojnaczy i forma zdeprotonowana alaniny. Różnią się protonem na grupie amoniowej: forma anionowa ma NH2 oraz karboksylan, a jon obojnaczy NH3+ i karboksylan.

Wybieramy te dwa wzory w zestawie. Nie zaznaczamy kationu z COOH jako jednej z dwóch rozpatrywanych form ani nie sprowadzamy ich do jednego wzoru o uśrednionym ładunku.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Odpowiedź CKE 37.2 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 35.
Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2023_05_glowny_37.2

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania