Kwas 4-aminobenzoesowy (PABA) jest substratem do produkcji niektórych leków oraz
jednym z substratów enzymatycznej syntezy kwasu foliowego. Poniżej przedstawiono
schemat syntezy kwasu 4-aminobenzoesowego z toluenu.

Poniżej wymieniono sześć odczynników:
1. KMnO4 (aq) / H2SO4 (aq) 2. HCl (aq) / Zn (s) 3. NH4Cl (aq)
4. HNO3 (stężony) / H2SO4 (stężony) 5. odczynnik Tollensa 6. NaOH (aq)
Spośród wymienionych odczynników wybierz wszystkie te, które należy zastosować w kolejnych etapach syntezy PABA (reakcje I–III). Napisz numery, którymi oznaczono wzory tych odczynników.
Reakcja I: …
Reakcja II: …
Reakcja III: …
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Rozpoznaj kolejno wprowadzenie NO2, utlenienie grupy bocznej i redukcję NO2.
Podpowiedź 2
Porównaj te trzy zmiany z listą sześciu odczynników.
Podpowiedź 3
Wpisz I: 4, II: 1, III: 2.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Reakcja I: 4
Reakcja II: 1
Reakcja III: 2
Zasady oceniania
2 pkt – poprawne dobranie odczynników w reakcjach I–III.
1 pkt – poprawne dobranie odczynników w dwóch reakcjach.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższych kryteriów albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Najpierw nitrujemy toluen mieszaniną HNO3/H2SO4, wybierając pokazany izomer para: odczynnik 4. Potem utleniamy grupę metylową do COOH zakwaszonym KMnO4, numer 1.
W III Zn/HCl redukuje NO2 do protonowanej grupy aminowej, więc wybieramy 2; jej odprotonowanie pokazano późniejszą strzałką. Nitrowanie przed utlenieniem jest istotne dla kierowania para zamiast meta. Nie dobieramy NH4Cl tylko dlatego, że produkt zawiera azot.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
Reakcja I: 4
Reakcja II: 1
Reakcja III: 2