Źródło
Informacja do zadań 28–29.
Poniżej podano wzory półstrukturalne (grupowe) trzech związków organicznych.

Wybierz związek (A, B albo C), którego cząsteczki są chiralne, i napisz literę, którą oznaczono jego wzór. Uzasadnij swój wybór. W uzasadnieniu odwołaj się do budowy cząsteczek tego związku.
Związek: …
Uzasadnienie: …
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Sprawdź podstawniki węgla z OH w A.
Podpowiedź 2
Dwa jednakowe podstawniki w B wykluczają asymetrię tego atomu.
Podpowiedź 3
Wskaż A i cztery różne podstawniki przy C2 butan-2-olu.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Związek: A
Przykładowe uzasadnienia:
• W cząsteczce jest centrum stereogeniczne (ALBO asymetryczny atom węgla ALBO atom
węgla połączony z czterema różnymi podstawnikami).
• Cząsteczka nie ma płaszczyzny symetrii (i środka symetrii).
Zasady oceniania
1 pkt – poprawny wybór związku i poprawne uzasadnienie.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Związek A to butan-2-ol. Węgiel niosący OH jest związany z H, grupą OH, metylową i etylową, czyli czterema różnymi podstawnikami.
Jest centrum stereogenicznym i cząsteczka jest chiralna. W B węgiel rozgałęzienia ma dwie jednakowe grupy metylowe, a C nie ma odpowiedniego centrum. Uzasadnienie odnosimy do konkretnego C2 w A; nie wystarcza samo rozgałęzienie lub obecność grupy alkoholowej.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
Związek: A
Przykładowe uzasadnienia:
• W cząsteczce jest centrum stereogeniczne (ALBO asymetryczny atom węgla ALBO atom
węgla połączony z czterema różnymi podstawnikami).
• Cząsteczka nie ma płaszczyzny symetrii (i środka symetrii).