Zadanie 24 — maj 2023 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony2 pktOczekuje na przegląd podstawy

Pewien alkan, którego achiralne cząsteczki mają rozgałęziony łańcuch węglowy,

w temperaturze 𝑇 i pod ciśnieniem 𝑝 jest gazem i ma gęstość 50 razy większą od gęstości

wodoru wyznaczonej w tych samych warunkach. W reakcji chlorowania tego alkanu może

powstać 6 różnych monochloropochodnych, będących izomerami konstytucyjnymi (bez

uwzględniania stereoizomerów).

Oblicz liczbę atomów węgla w cząsteczce opisanego alkanu oraz napisz jego wzór półstrukturalny (grupowy).

Obliczenia:

Wzór alkanu:

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Wyznacz masę molową z porównania z wodorem H2.

Podpowiedź 2

Po otrzymaniu C7H16 porównaj symetrię i liczbę nierównocennych miejsc z H.

Podpowiedź 3

Wybierz 2-metyloheksan, mający sześć konstytucyjnie różnych pozycji podstawienia i achiralną cząsteczkę wyjściową.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Odpowiedź CKE 24 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 24.

⇒

Odpowiedź CKE 24 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 24.

⇒ 𝑀alkanu = 50 ⋅2 g ⋅mol−1 = 100 g ⋅mol−1 ⇒

Ogólny wzór alkanu :   CnH2n + 2 ⇒ 12n  +  2n  +  2 = 100 ⇒ 𝐧= 𝟕

Wzór alkanu:

Odpowiedź CKE 24 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 24.

Zasady oceniania

2 pkt – poprawne obliczenie liczby atomów węgla w cząsteczce alkanu oraz poprawne

napisanie jego wzoru półstrukturalnego (grupowego).

1 pkt – poprawne obliczenie liczby atomów węgla w cząsteczce alkanu, ale napisanie

błędnego wzoru półstrukturalnego lub brak wzoru alkanu.

ALBO

– brak obliczeń i napisanie poprawnego wzoru alkanu.

0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższych kryteriów albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Przy jednakowych p i T stosunek gęstości gazów jest stosunkiem ich mas molowych. M alkanu = 50·2 = 100 g·mol−1, więc 14n + 2 = 100 i n = 7.

Sześć nierównocennych miejsc monochlorowania oraz achiralność spełnia 2-metyloheksan: dwie grupy metylowe przy C2 są równocenne, a pozostałe pozycje różne. Nie wliczamy enancjomerów produktów jako osobnych izomerów konstytucyjnych. Wzór półstrukturalny odtwarzamy zgodnie z grafiką.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Odpowiedź CKE 24 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 24.

⇒

Odpowiedź CKE 24 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 24.

⇒ 𝑀alkanu = 50 ⋅2 g ⋅mol−1 = 100 g ⋅mol−1 ⇒

Ogólny wzór alkanu :   CnH2n + 2 ⇒ 12n  +  2n  +  2 = 100 ⇒ 𝐧= 𝟕

Wzór alkanu:

Odpowiedź CKE 24 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 24.
Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2023_05_glowny_24

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania