Zadanie 29.3 — czerwiec 2022 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony1 pktOczekuje na przegląd podstawy
Źródło

Informacja do zadania 29.

Fosfiny to fosforowe analogi amin zawierające w swoich cząsteczkach trójwartościowy atom

fosforu. Fosforowym analogiem aniliny (fenyloaminy) jest fenylofosfina. Wzory uproszczone

obu związków oraz wartości ich temperatury wrzenia zestawiono w poniższej tabeli:

 

Wzór

Temperatura wrzenia, ºC

fenyloamina

Wzór lub schemat w komórce tabeli CKE, strona 21.

184

fenylofosfina

Wzór lub schemat w komórce tabeli CKE, strona 21.

160

Na podstawie: T. Mizerski, Tablice chemiczne, Adamantan 1997.

Fosfiny alifatyczne są bardzo nietrwałe. Trwałość fosfin jest tym większa, im więcej

podstawników arylowych znajduje się przy atomie fosforu. Poniżej podano nazwy trzech

fosfin.

I difenylofosfina … II metylofosfina … III trifenylofosfina

Uszereguj wymienione fosfiny zgodnie z ich rosnącą trwałością. Napisz w odpowiedniej kolejności numery, którymi je oznaczono.

najmniejsza trwałość … największa trwałość

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Policz grupy fenylowe związane bezpośrednio z P.

Podpowiedź 2

Grupa metylowa jest alkilowa, nie arylowa.

Podpowiedź 3

Uszereguj II, I, III.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

II, I, III ALBO metylofosfina, difenylofosfina, trifenylofosfina

Zasady oceniania

1 pkt – poprawne uszeregowanie związków.

0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Z informacji wynika, że trwałość fosfin zwiększa się wraz z liczbą podstawników arylowych bezpośrednio przy fosforze. Metylofosfina nie ma takiego podstawnika, difenylofosfina ma dwa, a trifenylofosfina trzy.

Rosnąca trwałość to II, I, III. Nie porównujemy tylko mas cząsteczek ani liczby wszystkich węgli, ponieważ zadanie wskazuje konkretnie rodzaj i liczbę podstawników przy atomie fosforu.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

II, I, III ALBO metylofosfina, difenylofosfina, trifenylofosfina

Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2022_06_dodatkowy_29.3

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania