Zadanie 20.2 — czerwiec 2022 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony1 pktOczekuje na przegląd podstawy
Źródło

Informacja do zadania 20.

Niektóre czynniki utleniające powodują rozszczepienie wiązania podwójnego i rozpad

cząsteczek alkenów na dwa fragmenty. Działanie gorącym, zakwaszonym wodnym

roztworem manganianu(VII) potasu na alkeny może prowadzić do rozszczepienia

podwójnych wiązań i do utlenienia powstałych fragmentów cząsteczek. Produkty takiego

rozpadu alkenów zależą od tego, z iloma atomami wodoru były połączone atomy węgla

tworzące podwójne wiązanie. Ilustruje to poniższy schemat:

Informacja do zadania 20. — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 15.

Na podstawie: J. McMurry, Chemia organiczna, Warszawa 2000.

Przeprowadzono doświadczenie ilustrujące różnicę właściwości dwóch ciekłych

węglowodorów: benzenu i heks-1-enu. Oba związki umieszczono pod wyciągiem w dwóch

oddzielnych probówkach, następnie do każdej probówki dodano zakwaszony wodny roztwór

KMnO4, zawartość probówek ogrzano i wymieszano. Zaobserwowano, że w obu probówkach

powstały dwie ciekłe warstwy, ale tylko w probówce, w której znajdował się heks-1-en,

nastąpiło odbarwienie warstwy wodnej.

Napisz wzór półstrukturalny (grupowy) organicznego produktu rozpadu cząsteczki heks-1-enu w opisanym doświadczeniu.

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Przetnij wiązanie C1=C2 i policz węgle każdego fragmentu.

Podpowiedź 2

Końcowy fragment jednowęglowy daje CO2, a pięciowęglowy kwas.

Podpowiedź 3

Narysuj kwas pentanowy jako produkt organiczny.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Odpowiedź CKE 20.2 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 14.

Zasady oceniania

1 pkt – poprawne napisanie wzoru półstrukturalnego (grupowego) produktu organicznego.

0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

W gorącym zakwaszonym KMnO4 wiązanie podwójne heks-1-enu zostaje rozszczepione. Końcowy węgiel z dwoma H utlenia się do CO2, a drugi węgiel alkenowy z jednym H tworzy grupę karboksylową.

Pozostający organiczny fragment ma pięć atomów węgla, więc jest kwasem pentanowym. Nie rysujemy kwasu heksanowego ani diolu; te produkty nie odpowiadają opisanemu silnemu utlenieniu z rozszczepieniem. Wymagany wzór jest na grafice klucza.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Odpowiedź CKE 20.2 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 14.
Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2022_06_dodatkowy_20.2

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania