Zadanie 4 — czerwiec 2022 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony2 pktOczekuje na przegląd podstawy

Tlenek azotu(IV) NO2 można zredukować katalitycznie za pomocą amoniaku. Przebieg tej

reakcji opisano równaniem:

6NO2 + 8NH3 katalizator, → … 𝑇  7N2 + 12H2O

Na podstawie: K. Schmidt-Szałowski, M. Szafran, E. Bobryk, J. Sentek, Technologia chemiczna.

Przemysł nieorganiczny, Warszawa 2013.

W 5,0 m3 powietrza znajdowało się 18 g tlenku azotu(IV) NO2. Do tego powietrza

wprowadzono 8,0 g amoniaku i przeprowadzono katalityczną redukcję zgodnie z powyższym

równaniem. Ta reakcja zaszła z wydajnością równą 80 %. Tlenek azotu(IV) był jedynym

składnikiem powietrza reagującym z amoniakiem.

Oblicz, ile dm3 azotu w przeliczeniu na warunki normalne powstało w wyniku opisanej redukcji NO2. Następnie uzupełnij zdanie – napisz nazwę lub wzór substancji, której w opisanym procesie użyto w nadmiarze.

Obliczenia:

W opisanym procesie w nadmiarze użyto …

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Przelicz osobno obie masy na mole.

Podpowiedź 2

Podziel liczby moli przez współczynniki 6 i 8, aby znaleźć reagent ograniczający.

Podpowiedź 3

Oblicz N2 z NH3, uwzględnij 80% i 22,4 dm3·mol−1; nadmiar stanowi NO2, a objętość to około 7,4 dm3.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Odpowiedź CKE 4 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 5.

𝑥 – 80 % ⇒ 𝑥= 0,328 mol N2

𝑉N2 = 𝑛N2 ⋅𝑉mol = 0,328 mol ⋅ 22,4 dm3⋅mol−1 = 7,35 (dm3)

W opisanym procesie w nadmiarze użyto NO2.

Zasady oceniania

2 pkt – zastosowanie poprawnej metody, poprawne wykonanie obliczeń, podanie wyniku

w dm3 oraz poprawne uzupełnienie zdania – wskazanie substancji, która została użyta

w nadmiarze.

1 pkt – zastosowanie poprawnej metody, ale:

– popełnienie błędów rachunkowych.

LUB

– niepodanie wyniku w dm3 (podanie wyniku z błędną jednostką).

LUB

– niepoprawne wskazanie substancji, która została użyta w nadmiarze albo brak

wskazania tej substancji.

0 pkt – zastosowanie błędnej metody obliczenia albo brak rozwiązania.

Uwaga: Należy zwrócić uwagę na zależność wyniku końcowego od przyjętych zaokrągleń

wyników pośrednich. Za poprawny należy uznać każdy wynik będący konsekwencją

zastosowanej poprawnej metody i poprawnych obliczeń.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

NO2 jest 18/46 ≈ 0,391 mol, a NH3 około 0,471 mol. Porównanie n/ν, czyli 0,391/6 i 0,471/8, pokazuje ograniczającą ilość amoniaku.

Teoretycznie powstaje (8/17)·7/8 mola N2, a przy 80% wydajności objętość wynosi około 7,38 dm3 w warunkach normalnych. Klucz podaje 7,35 dm3 wskutek wcześniejszego zaokrąglenia moli. W nadmiarze jest NO2; nie używamy całych 5 m3 powietrza jako ilości reagującego tlenku.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Odpowiedź CKE 4 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 5.

𝑥 – 80 % ⇒ 𝑥= 0,328 mol N2

𝑉N2 = 𝑛N2 ⋅𝑉mol = 0,328 mol ⋅ 22,4 dm3⋅mol−1 = 7,35 (dm3)

W opisanym procesie w nadmiarze użyto NO2.

Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2022_06_dodatkowy_04

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania