Źródło
Informacja do zadania 18.
W celu wyznaczenia dokładnego stężenia pewnej zasady przeprowadzono następujące
doświadczenie. Do 60,0 cm3 badanego roztworu (KOH albo NH3 o stężeniu około
0,1 mol ∙ dm−3) dodawano powoli wodny roztwór HCl o stężeniu 0,10 mol ∙ dm−3 i mierzono
pH mieszaniny reakcyjnej. Otrzymaną zależność pH roztworu miareczkowanego od objętości
dodanego kwasu przedstawiono na poniższym wykresie.

Po dodaniu takiej objętości roztworu HCl, w jakiej ilość kwasu jest równoważna początkowej
ilości zasady w badanym roztworze, w układzie zostaje osiągnięty punkt równoważnikowy
(PR).
Rozstrzygnij, czy w opisanym doświadczeniu użyto roztworu KOH czy NH3.
Odpowiedź uzasadnij.
Rozstrzygnięcie: …
Uzasadnienie: …
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Sprawdź pH w punkcie równoważnikowym, nie po dodaniu dużego nadmiaru kwasu.
Podpowiedź 2
Sól amonowa zakwasza roztwór, natomiast KCl nie wyjaśnia takiego efektu.
Podpowiedź 3
Wskaż NH3 i uzasadnij kwaśnym punktem równoważnikowym wskutek protolizy NH4+.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Rozstrzygnięcie: NH3
Uzasadnienie, np.:
Gdyby użyto KOH, to pH w punkcie równoważnikowym miareczkowania byłoby równe 7.
ALBO
Gdyby użyto KOH, to wyjściowy roztwór (o stężeniu 0,10 mol ∙ dm−3 przed dodaniem do
niego pierwszej kropli kwasu) powinien mieć wyższe pH.
ALBO
Gdyby użyto KOH, to początkowe pH badanego roztworu byłoby równe (około) 13.
ALBO
ALBO
Punkt równoważnikowy znajduje się przy pH < 7.
ALBO
W punkcie równoważnikowym pH jest różne od 7.
Zasady oceniania
1 pkt – poprawne rozstrzygnięcie i poprawne uzasadnienie.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Punkt równoważnikowy na wykresie leży poniżej pH = 7. Taki odczyn po zobojętnieniu HCl wynika z obecności NH4+, który oddaje proton wodzie: NH4+ + H2O ⇌ NH3 + H3O+.
Badana zasada to więc NH3. Dla KOH z HCl w tych warunkach otrzymalibyśmy w punkcie równoważnikowym obojętny roztwór soli. Pomocniczo niższe początkowe pH także zgadza się ze słabą zasadą.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
Rozstrzygnięcie: NH3
Uzasadnienie, np.:
Gdyby użyto KOH, to pH w punkcie równoważnikowym miareczkowania byłoby równe 7.
ALBO
Gdyby użyto KOH, to wyjściowy roztwór (o stężeniu 0,10 mol ∙ dm−3 przed dodaniem do
niego pierwszej kropli kwasu) powinien mieć wyższe pH.
ALBO
Gdyby użyto KOH, to początkowe pH badanego roztworu byłoby równe (około) 13.
ALBO
ALBO
Punkt równoważnikowy znajduje się przy pH < 7.
ALBO
W punkcie równoważnikowym pH jest różne od 7.