Źródło
Informacja do zadań 28–29.
Podstawnik w pierścieniu aromatycznym wpływa na miejsce wprowadzenia następnego
podstawnika do pierścienia. Grupy alkilowe, –Cl, –Br, –NH2, –OH kierują następny
wprowadzany podstawnik w pozycje 2- i 4- (orto- i para-) w stosunku do własnego położenia.
Gdy w pierścieniu znajdują się grupy –NO2, –COOH czy –CHO, to następny podstawnik jest

Oceń prawdziwość poniższych zdań. Zaznacz P, jeżeli zdanie jest prawdziwe, albo F –
jeśli jest fałszywe.
1. | Przemiana oznaczona numerem 4 to przykład reakcji substytucji przebiegającej według mechanizmu rodnikowego. | P | F |
|---|---|---|---|
2. | W przemianie oznaczonej numerem 2 formalny stopień utlenienia atomu węgla połączonego bezpośrednio z pierścieniem benzenowym wzrasta o 6. | P | F |
3. | Związek C, będący głównym produktem reakcji oznaczonej numerem 3, to kwas 3-chlorobenzenokarboksylowy (3-chlorobenzoesowy). | P | F |
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Oddziel chlorowanie pierścienia od chlorowania łańcucha bocznego.
Podpowiedź 2
Policz stopień utlenienia węgla grupy metylowej i karboksylowej.
Podpowiedź 3
Zaznacz F, P, P: mechanizm elektrofilowy, wzrost o sześć i kierowanie meta przez COOH.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
1 – F, 2 – P, 3 – P
Zasady oceniania
1 pkt – poprawne wskazanie trzech odpowiedzi.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Chlorowanie benzenu w reakcji 4 to substytucja elektrofilowa, więc wzmianka o mechanizmie rodnikowym jest fałszywa. Utlenienie grupy metylowej toluenu do karboksylowej zmienia stopień utlenienia jej węgla z −III na +III, czyli o sześć.
Grupa karboksylowa kieruje następne podstawienie w pozycję meta, dając głównie kwas 3-chlorobenzoesowy. Zestaw ocen to F, P, P. Mechanizmu nie określamy tylko po obecności chloru w reagentach.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
1 – F, 2 – P, 3 – P