Zadanie 13 — czerwiec 2021 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony2 pktOczekuje na przegląd podstawy
Źródło

Informacja do zadań 11–14.

Skroplony amoniak jest rozpuszczalnikiem, który – podobnie jak woda – ulega autodysocjacji polegającej na przeniesieniu protonu między cząsteczkami rozpuszczalnika. Rezultatem tego procesu jest powstanie kationów NH4+ i anionów NH2−.

Wszystkie substancje chemiczne, które w skroplonym amoniaku zwiększają stężenie kationów NH4+, w tych warunkach są kwasami, a te związki chemiczne, które w skroplonym amoniaku zwiększają stężenie anionów NH2−, są zasadami. Zobojętnianie w skroplonym amoniaku polega na reakcji kationów NH4+ i anionów NH2− z wytworzeniem cząsteczek NH3.

Na podstawie: L. Kolditz (red.), Chemia nieorganiczna, Warszawa 1994.

Amidek cynku o wzorze Zn(NH2)2 nie rozpuszcza się w skroplonym amoniaku. Ten związek

łatwo reaguje z chlorkiem amonu rozpuszczonym w skroplonym amoniaku, a także z amidkiem

potasu o wzorze KNH2. Oznacza to, że amidek cynku ma charakter amfoteryczny. Produktem

reakcji z amidkiem potasu – użytym w nadmiarze – jest jon kompleksowy o liczbie koordynacji

równej 4, w którym jony amidkowe NH2− pełnią funkcję ligandów.

Na podstawie: J.D. Lee, Zwięzła chemia nieorganiczna, Warszawa 1999.

Napisz:

• w formie jonowej skróconej równanie reakcji zachodzącej w skroplonym amoniaku między amidkiem cynku a chlorkiem amonu;

• w formie cząsteczkowej równanie reakcji zachodzącej w skroplonym amoniaku między amidkiem cynku a amidkiem potasu użytym w nadmiarze.

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Oddziel reakcję z donorem protonu od tworzenia kompleksu w nadmiarze zasady.

Podpowiedź 2

Dwa NH4+ dają z amidkiem cztery NH3, a liczba koordynacyjna ustala cztery ligandy.

Podpowiedź 3

Zapisz reakcję do Zn2+ i 4NH3 oraz reakcję cząsteczkową do K2[Zn(NH2)4].

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

• Zn(NH2)2 + 2NH4+ → Zn2+ + 4NH3
• Zn(NH2)2 + 2KNH2 → K2[Zn(NH2)4]

Zasady oceniania

Zasady oceniania 13 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 11.
Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Amfoteryczny amidek cynku reaguje z kwasem NH4+, którego protony przekształcają dwie grupy amidkowe w amoniak: Zn(NH2)2 + 2NH4+ → Zn2+ + 4NH3. Z nadmiarem KNH2 do cynku przyłączają się dodatkowe ligandy, dając Zn(NH2)2 + 2KNH2 → K2[Zn(NH2)4].

Kompleks ma cztery ligandy i ładunek −2. Poprawiono uszkodzoną transkrypcję indeksów w pierwszym równaniu zgodnie z PDF klucza.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

• Zn(NH2)2 + 2NH4+ → Zn2+ + 4NH3
• Zn(NH2)2 + 2KNH2 → K2[Zn(NH2)4]
Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2021_06_dodatkowy_13

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania