Źródło
Informacja do zadań 27–28.
Poniżej przedstawiono wzory dwóch związków organicznych: mentolu i tymolu.

mentol tymol
Rozstrzygnij, czy cząsteczka tymolu jest chiralna. Odpowiedź uzasadnij.
Rozstrzygnięcie: …
Uzasadnienie: …
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Sprawdź węgle tetraedryczne, zwłaszcza w grupie izopropylowej.
Podpowiedź 2
Dwie jednakowe grupy przy jednym atomie wykluczają jego asymetrię.
Podpowiedź 3
Odpowiedz NIE: żaden z węgli sp3 tymolu nie ma czterech różnych podstawników.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Rozstrzygnięcie: Nie ALBO Jest achiralna.
Uzasadnienie: Cząsteczka tymolu ma płaszczyznę symetrii.
ALBO
W cząsteczce tymolu nie występuje żaden asymetryczny atom węgla.
ALBO
W cząsteczce tego związku nie ma centrum chiralności (centrum stereogenicznego, centrum
stereochemicznego, stereocentrum).
ALBO
Żaden atom węgla (o hybrydyzacji sp3) nie jest połączony z czterema różnymi podstawnikami.
Zasady oceniania
1 pkt – poprawne rozstrzygnięcie i poprawne uzasadnienie.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
W tymolu atomy pierścienia aromatycznego są płaskie i nie stanowią tetraedrycznych centrów chiralności. Węgiel grupy izopropylowej ma dwie jednakowe grupy metylowe, a pozostałe węgle sp3 również nie mają czterech różnych podstawników.
Pokazana cząsteczka jest achiralna. Uzasadnienie odnosimy do jej budowy i równocenności podstawników; sama obecność pierścienia aromatycznego nie stanowi ogólnego dowodu achiralności dowolnej cząsteczki.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
Rozstrzygnięcie: Nie ALBO Jest achiralna.
Uzasadnienie: Cząsteczka tymolu ma płaszczyznę symetrii.
ALBO
W cząsteczce tymolu nie występuje żaden asymetryczny atom węgla.
ALBO
W cząsteczce tego związku nie ma centrum chiralności (centrum stereogenicznego, centrum
stereochemicznego, stereocentrum).
ALBO
Żaden atom węgla (o hybrydyzacji sp3) nie jest połączony z czterema różnymi podstawnikami.