Źródło
Informacja do zadań 20–21.
Na wykresie przedstawiono zależność rozpuszczalności w wodzie dwóch soli – K2CrO4
i Pb(NO3)2 – od temperatury.

Na podstawie: W. Mizerski, Tablice chemiczne, Warszawa 1997.
Do 100 gramów nasyconego roztworu azotanu(V) ołowiu(II) o temperaturze 32 °C dodano
100 gramów nasyconego roztworu chromianu(VI) potasu o temperaturze 32 °C. W wyniku
przemiany zilustrowanej poniższym równaniem wytrącił się osad.
Oblicz masę otrzymanego osadu. Wskaż substancję użytą w nadmiarze – podaj jej wzór lub nazwę. Przyjmij, że opisana przemiana przebiegła z wydajnością równą 100%.
Masy molowe są równe: 𝑴K2CrO4 = 194 g∙mol−1, 𝑴Pb(NO3)2 = 331 g∙mol−1,
𝑴PbCrO4 = 323 g∙mol−1.
Obliczenia:
Masa osadu: … W nadmiarze użyto …
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Przelicz rozpuszczalność na skład 100 g roztworu, nie 100 g wody.
Podpowiedź 2
Porównaj mole jonów reagujących w stosunku 1:1.
Podpowiedź 3
Użyj mniejszej ilości, około 0,1212 mol Pb2+; osad ma około 39,15 g, a nadmiar to K2CrO4.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

M(K2CrO4) = 194 g∙mol−1 M(Pb(NO3)2) = 331 g∙mol−1 M(PbCrO4) = 323 g∙mol−1
194 g K2CrO4 ─ 331 g Pb(NO3)2
40,12 g K2CrO4 ─ 𝑦 g Pb(NO3)2 ⇒ 𝑦= 68,45 g
331 g Pb(NO3)2 ─ 323 g PbCrO4
40,12 g Pb(NO3)2 ─ 𝑧 g PbCrO4 ⇒ 𝑧= 39,15 g
(Masa osadu: 39,15 g) W nadmiarze użyto K2CrO4 ALBO chromianu(VI) potasu.

Skoro stosunek molowy substratów wynosi 1:1, zatem K2CrO4 jest w nadmiarze.

Uwaga: Należy zwrócić uwagę na zależność wyniku liczbowego od przyjętych zaokrągleń.
Za poprawny należy uznać każdy wynik będący konsekwencją zastosowanej poprawnej
metody i poprawnych obliczeń.
Zasady oceniania
2 pkt – zastosowanie poprawnej metody uwzględniającej wskazanie substancji użytej
w nadmiarze, poprawne wykonanie obliczeń i podanie wyniku w gramach.
1 pkt – zastosowanie poprawnej metody, ale:
– popełnienie błędów rachunkowych prowadzących do błędnego wyniku liczbowego.
LUB
– popełnienie błędów przy odczytywaniu rozpuszczalności.
LUB
– niepodanie wyniku w gramach lub podanie go z błędną jednostką.
LUB
– wskazanie w odpowiedzi niewłaściwej substancji przy jej poprawnej identyfikacji
w obliczeniach.
0 pkt – zastosowanie błędnej metody obliczenia albo brak rozwiązania.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
W 32 °C obie sole mają rozpuszczalność 67 g na 100 g wody. Sto gramów ich roztworów zawiera więc po 100·67/167 ≈ 40,12 g soli.
To około 0,1212 mol Pb(NO3)2 i 0,2068 mol K2CrO4, więc ogranicza sól ołowiu. Masa PbCrO4 wynosi 0,1212·323 ≈ 39,15 g, a w nadmiarze pozostaje K2CrO4. Jednakowe masy rozpuszczonych soli nie oznaczają jednakowej liczby moli.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem

M(K2CrO4) = 194 g∙mol−1 M(Pb(NO3)2) = 331 g∙mol−1 M(PbCrO4) = 323 g∙mol−1
194 g K2CrO4 ─ 331 g Pb(NO3)2
40,12 g K2CrO4 ─ 𝑦 g Pb(NO3)2 ⇒ 𝑦= 68,45 g
331 g Pb(NO3)2 ─ 323 g PbCrO4
40,12 g Pb(NO3)2 ─ 𝑧 g PbCrO4 ⇒ 𝑧= 39,15 g
(Masa osadu: 39,15 g) W nadmiarze użyto K2CrO4 ALBO chromianu(VI) potasu.

Skoro stosunek molowy substratów wynosi 1:1, zatem K2CrO4 jest w nadmiarze.

Uwaga: Należy zwrócić uwagę na zależność wyniku liczbowego od przyjętych zaokrągleń.
Za poprawny należy uznać każdy wynik będący konsekwencją zastosowanej poprawnej
metody i poprawnych obliczeń.