Źródło
Informacja do zadań 7–9.
Litowce są metalami miękkimi, a berylowce są od nich nieco twardsze. Ich twardość maleje
w grupie wraz ze wzrostem liczby atomowej pierwiastka. Gęstość litu, sodu i potasu jest
mniejsza od gęstości wody, a gęstość rubidu i cezu oraz wszystkich berylowców – większa.
Lit spala się w tlenie do tlenku. Z azotem w temperaturze pokojowej łączy się powoli,
a produktem tej reakcji jest azotek litu Li3N. Z kolei sód spala się w tlenie do nadtlenku sodu,
związku o wzorze Na2O2, w którym tlen występuje na –I stopniu utlenienia.
Magnez, spalany w powietrzu, reaguje nie tylko z tlenem, lecz także z azotem i tlenkiem
węgla(IV).
Na podstawie: K. Lautenschläger, W. Schröter, A. Wanninger, Nowoczesne kompendium chemii, Warszawa 2007
oraz L. Jones, P. Atkins, Chemia ogólna, Warszawa 2006.
Wyjaśnij, dlaczego palącego się magnezu, czyli tzw. pożarów magnezowych, nie wolno gasić wodą.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Przypomnij produkt gazowy reakcji gorącego magnezu z wodą.
Podpowiedź 2
Istotne są właściwości otrzymanego gazu, nie samo jego wydzielanie.
Podpowiedź 3
Wskaż palny wodór jako przyczynę, dla której woda nie jest właściwym środkiem gaszącym taki pożar.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Ponieważ podczas reakcji magnezu z wodą (parą wodną) (w wysokiej temperaturze) tworzy
się wodór, który jest gazem palnym.
Uwaga: Odpowiedź musi zawierać informację, że powstająca substancja (gaz) jest palna albo
tworzy mieszaninę wybuchową z powietrzem.
Zasady oceniania
1 pkt – poprawne wyjaśnienie uwzględniające konsekwencje reakcji magnezu z wodą.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Palący się magnez ma temperaturę pozwalającą mu reagować z wodą lub parą wodną. W reakcji powstaje wodór, który jest gazem palnym i może tworzyć z powietrzem mieszaninę wybuchową.
Dodanie wody może więc podtrzymać lub nasilić pożar zamiast go ugasić. Wyjaśnienie wymaga wskazania nie tylko wydzielania gazu, lecz także jego palności; same słowa „magnez reaguje z wodą” nie uzasadniają zagrożenia.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
Ponieważ podczas reakcji magnezu z wodą (parą wodną) (w wysokiej temperaturze) tworzy
się wodór, który jest gazem palnym.
Uwaga: Odpowiedź musi zawierać informację, że powstająca substancja (gaz) jest palna albo
tworzy mieszaninę wybuchową z powietrzem.