Źródło
Informacja do zadań 7–9.
Litowce są metalami miękkimi, a berylowce są od nich nieco twardsze. Ich twardość maleje
w grupie wraz ze wzrostem liczby atomowej pierwiastka. Gęstość litu, sodu i potasu jest
mniejsza od gęstości wody, a gęstość rubidu i cezu oraz wszystkich berylowców – większa.
Lit spala się w tlenie do tlenku. Z azotem w temperaturze pokojowej łączy się powoli,
a produktem tej reakcji jest azotek litu Li3N. Z kolei sód spala się w tlenie do nadtlenku sodu,
związku o wzorze Na2O2, w którym tlen występuje na –I stopniu utlenienia.
Magnez, spalany w powietrzu, reaguje nie tylko z tlenem, lecz także z azotem i tlenkiem
węgla(IV).
Na podstawie: K. Lautenschläger, W. Schröter, A. Wanninger, Nowoczesne kompendium chemii, Warszawa 2007
oraz L. Jones, P. Atkins, Chemia ogólna, Warszawa 2006.
W celu otrzymania tlenku magnezu przeprowadzono dwa doświadczenia: I i II.
W doświadczeniu I tlenek magnezu otrzymano przez całkowity rozkład MgCO3.
W doświadczeniu II tlenek magnezu otrzymano przez spalenie magnezu w powietrzu.
Rozstrzygnij, czy w obu doświadczeniach otrzymano czysty tlenek magnezu. Uzasadnij odpowiedź.
Rozstrzygnięcie: …
Uzasadnienie: …
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Porównaj gazowe otoczenie podczas rozkładu i podczas spalania.
Podpowiedź 2
Magnez może reagować nie tylko z tlenem, ale też z azotem powietrza.
Podpowiedź 3
Wyjaśnij, że czysty MgO powstaje w I, a w II towarzyszy mu między innymi Mg3N2.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Rozstrzygnięcie: Nie
Uzasadnienie: Podczas spalania magnezu w powietrzu otrzymuje się mieszaninę, ponieważ
obok tlenku magnezu (MgO) powstają także inne substancje, np. azotek magnezu (Mg3N2),
węgiel.
ALBO
Czysty tlenek magnezu otrzymano tylko w doświadczeniu I, ponieważ w doświadczeniu II obok
tlenku magnezu powstają także inne substancje (stałe).
Zasady oceniania
1 pkt – poprawne rozstrzygnięcie i poprawne uzasadnienie zawierające stwierdzenie, że
podczas spalania magnezu w powietrzu powstają także inne (stałe) substancje.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Całkowity rozkład czystego MgCO3 daje MgO i ulatniający się CO2, więc stałym produktem I jest czysty tlenek. Podczas spalania magnezu w powietrzu metal reaguje także z azotem i może tworzyć Mg3N2 obok MgO.
W II otrzymuje się więc mieszaninę. Odpowiedź brzmi NIE. Powietrza nie traktujemy jak czystego tlenu; to jego skład wyjaśnia różnicę między doświadczeniami.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
Rozstrzygnięcie: Nie
Uzasadnienie: Podczas spalania magnezu w powietrzu otrzymuje się mieszaninę, ponieważ
obok tlenku magnezu (MgO) powstają także inne substancje, np. azotek magnezu (Mg3N2),
węgiel.
ALBO
Czysty tlenek magnezu otrzymano tylko w doświadczeniu I, ponieważ w doświadczeniu II obok
tlenku magnezu powstają także inne substancje (stałe).