Odmierzono 10,0 cm3 kwasu solnego o stężeniu c = 10,0% masowych i gęstości
d= 1,05 g · cm−3, a następnie rozcieńczono ten kwas wodą destylowaną do objętości 750 cm3.
Na podstawie: J. Sawicka, A. Janich-Kilian, W. Cejner-Mania, G. Urbańczyk, Tablice chemiczne, Gdańsk 2015.
Oblicz pH otrzymanego roztworu. Wynik końcowy zaokrąglij do pierwszego miejsca po przecinku.
Obliczenia:
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Przejdź od objętości początkowej przez gęstość do masy roztworu.
Podpowiedź 2
Z procentu masowego wyznacz masę HCl, a potem mole.
Podpowiedź 3
Podziel około 0,0288 mol przez 0,750 dm3 i oblicz pH, zaokrąglając do 1,4.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Sposób I
masa roztworu przed rozcieńczeniem
mr = d · Vr= 1,05 g · cm−3 · 10 cm3 = 10,5 g
masa HCl w roztworze
10 g – 100,00 g
… x – 10,5 g x = 1,05 g
liczba moli HCl
36,46 g – 1 mol
1,05 g – x mol x = 0,0288 mola
stężenie kationów wodorowych (HCl)
750 cm3 – 0,0288 mol
1000 cm3 – x mol x = 0,0384 mol
cm = 0,0384 mol · dm−3 ⇒ [H+ ] = 0,0384 mol · dm−3
pH roztworu
pH = – log[H+ ] = –log[0,0384] = –log[10−1 · 0,38] = 1 + 0,42
pH = 1,4

pH roztworu
pH = – log[H+ ] = –log[0,038] = –log[10−1 · 0,38] = 1 + 0,42
pH = 1,4
Zasady oceniania
2 pkt – zastosowanie poprawnej metody, poprawne wykonanie obliczeń oraz podanie wyniku.
1 pkt – zastosowanie poprawnej metody, ale:
– popełnienie błędów rachunkowych prowadzących do błędnego wyniku liczbowego.
LUB
– podanie wyniku z niewłaściwym zaokrągleniem.
LUB
– podanie wyniku z błędną jednostką.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższych kryteriów albo brak rozwiązania.
Należy zwrócić uwagę na zależność wyniku końcowego od przyjętych zaokrągleń wyników
pośrednich. Za poprawny należy uznać każdy wynik będący konsekwencją zastosowanej
poprawnej metody i poprawnych obliczeń.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Początkowa masa roztworu HCl wynosi 10,0·1,05 = 10,5 g. Przy 10,0% masowych zawiera on 1,05 g HCl, czyli około 0,0288 mol.
Po rozcieńczeniu do 0,750 dm3 stężenie H3O+ wynosi około 0,0384 mol·dm−3. Dla mocnego kwasu obliczamy pH = −log[H3O+] ≈ 1,4. Końcowe 750 cm3 oznacza objętość całego roztworu, a nie ilość dolanej wody.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
Sposób I
masa roztworu przed rozcieńczeniem
mr = d · Vr= 1,05 g · cm−3 · 10 cm3 = 10,5 g
masa HCl w roztworze
10 g – 100,00 g
… x – 10,5 g x = 1,05 g
liczba moli HCl
36,46 g – 1 mol
1,05 g – x mol x = 0,0288 mola
stężenie kationów wodorowych (HCl)
750 cm3 – 0,0288 mol
1000 cm3 – x mol x = 0,0384 mol
cm = 0,0384 mol · dm−3 ⇒ [H+ ] = 0,0384 mol · dm−3
pH roztworu
pH = – log[H+ ] = –log[0,0384] = –log[10−1 · 0,38] = 1 + 0,42
pH = 1,4

pH roztworu
pH = – log[H+ ] = –log[0,038] = –log[10−1 · 0,38] = 1 + 0,42
pH = 1,4