Zadanie 4 — marzec 2021 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony1 pktOczekuje na przegląd podstawy
Źródło

Informacja do zadań 2–4.

Pierwsza energia jonizacji (Ej1) to minimalna energia potrzebna do oderwania pierwszego

elektronu od obojętnego atomu. Każda następna energia jonizacji (Ej2, Ej3 itd.) to energia

potrzebna do oderwania kolejnego elektronu od coraz bardziej dodatnio naładowanej drobiny.

Wartości energii jonizacji zmieniają się okresowo w miarę wzrostu liczby atomowej.

W tabeli podano wartość pierwszej energii jonizacji dla atomu wodoru i wartości kilku

wybranych energii jonizacji dla atomów kolejnych pierwiastków pierwszej grupy układu

okresowego.

Nazwa

pierwiastka

Energia jonizacji, 106 · J · mol−1

pierwsza

druga

trzecia

czwarta

piąta

wodór

1,31

–

–

–

–

lit

0,52

7,30

11,81

–

–

sód

0,49

4,56

6,91

9,54

13,35

potas

0,42

3,05

4,41

5,88

7,98

rubid

0,40

2,63

3,90

5,08

6,85

Na podstawie: A. Bielański, Podstawy chemii nieorganicznej, Warszawa 2004.

Oceń, czy podane poniżej informacje są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli informacja jest prawdziwa, albo F – jeśli jest fałszywa.

1.

W grupie pierwiastków: lit, sód i rubid, obserwujemy, że im mniejsza

elektroujemność, tym większa jest wartość pierwszej energii jonizacji.

P

F

2.

W grupie pierwiastków: sód, potas i rubid, obserwujemy, że im większy

promień atomu, tym mniejsza jest wartość pierwszej energii jonizacji.

P

F

3.

Wartości czwartej i piątej energii jonizacji potasu dotyczą elektronów

należących do różnych powłok.

P

F

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Pierwsze dwa zdania porównaj z przebiegiem zmian w dół grupy.

Podpowiedź 2

Dla trzeciego odtwórz kolejność odrywania elektronów potasu po usunięciu 4s1.

Podpowiedź 3

Wskaż F, P, F; czwarty i piąty usuwany elektron należą do tej samej powłoki.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

1. – F, 2 – P, 3. – F

Zasady oceniania

1 pkt – poprawna ocena trzech zdań.

0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

W dół grupy litowców maleją zarówno elektroujemność, jak i pierwsza energia jonizacji, zatem pierwsze zdanie wskazujące przeciwną zależność jest fałszywe. Wzrost promienia wiąże się z łatwiejszym odrywaniem elektronu, więc drugie jest prawdziwe.

Po utracie elektronu 4s potasu kolejne jonizacje obejmują elektrony trzeciej powłoki; czwarta i piąta nie dotyczą różnych powłok. Otrzymujemy F, P, F.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

1. – F, 2 – P, 3. – F

Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2021_03_probny_04

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania