Źródło
Informacja do zadań 2–4.
Pierwsza energia jonizacji (Ej1) to minimalna energia potrzebna do oderwania pierwszego
elektronu od obojętnego atomu. Każda następna energia jonizacji (Ej2, Ej3 itd.) to energia
potrzebna do oderwania kolejnego elektronu od coraz bardziej dodatnio naładowanej drobiny.
Wartości energii jonizacji zmieniają się okresowo w miarę wzrostu liczby atomowej.
W tabeli podano wartość pierwszej energii jonizacji dla atomu wodoru i wartości kilku
wybranych energii jonizacji dla atomów kolejnych pierwiastków pierwszej grupy układu
okresowego.
Nazwa pierwiastka | Energia jonizacji, 106 · J · mol−1 | ||||
|---|---|---|---|---|---|
pierwsza | druga | trzecia | czwarta | piąta | |
wodór | 1,31 | – | – | – | – |
lit | 0,52 | 7,30 | 11,81 | – | – |
sód | 0,49 | 4,56 | 6,91 | 9,54 | 13,35 |
potas | 0,42 | 3,05 | 4,41 | 5,88 | 7,98 |
rubid | 0,40 | 2,63 | 3,90 | 5,08 | 6,85 |
Na podstawie: A. Bielański, Podstawy chemii nieorganicznej, Warszawa 2004.
Uzupełnij poniższe zdania. Wybierz i podkreśl jedną odpowiedź spośród podanych w każdym nawiasie.
Pierwsza energia jonizacji litowca jest (mniejsza / większa) niż druga energia jonizacji,
ponieważ:
• (łatwiej / trudniej) oderwać elektron od jonu naładowanego dodatnio niż od obojętnego
atomu
oraz
• przyciąganie przez jądro elektronu z przedostatniej powłoki jest (silniejsze / słabsze) niż
przyciąganie elektronu z powłoki ostatniej.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Zapisz, jak zmienia się konfiguracja po utracie pierwszego elektronu litowca.
Podpowiedź 2
Przy drugiej jonizacji nie odrywasz już elektronu z tej samej zewnętrznej powłoki.
Podpowiedź 3
Wybierz: mniejsza, trudniej, silniejsze.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Zasady oceniania
1 pkt – poprawne uzupełnienie zdań.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Pierwsza jonizacja litowca usuwa jedyny elektron zewnętrznej powłoki. Druga wymaga oderwania elektronu od już dodatniego jonu i z powłoki wewnętrznej, silniej związanej z jądrem.
Pierwsza energia jonizacji jest więc mniejsza od drugiej; od dodatniego jonu elektron odrywa się trudniej, a przyciąganie elektronu wewnętrznego jest silniejsze. Odpowiedź łączy oba argumenty, nie ograniczając się do samej zmiany ładunku.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
