Zadanie 2 — marzec 2021 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony1 pktOczekuje na przegląd podstawy
Źródło

Informacja do zadań 2–4.

Pierwsza energia jonizacji (Ej1) to minimalna energia potrzebna do oderwania pierwszego

elektronu od obojętnego atomu. Każda następna energia jonizacji (Ej2, Ej3 itd.) to energia

potrzebna do oderwania kolejnego elektronu od coraz bardziej dodatnio naładowanej drobiny.

Wartości energii jonizacji zmieniają się okresowo w miarę wzrostu liczby atomowej.

W tabeli podano wartość pierwszej energii jonizacji dla atomu wodoru i wartości kilku

wybranych energii jonizacji dla atomów kolejnych pierwiastków pierwszej grupy układu

okresowego.

Nazwa

pierwiastka

Energia jonizacji, 106 · J · mol−1

pierwsza

druga

trzecia

czwarta

piąta

wodór

1,31

–

–

–

–

lit

0,52

7,30

11,81

–

–

sód

0,49

4,56

6,91

9,54

13,35

potas

0,42

3,05

4,41

5,88

7,98

rubid

0,40

2,63

3,90

5,08

6,85

Na podstawie: A. Bielański, Podstawy chemii nieorganicznej, Warszawa 2004.

Wyjaśnij, dlaczego wartość pierwszej energii jonizacji atomu wodoru jest dużo większa niż wartość pierwszej energii jonizacji atomów kolejnych pierwiastków pierwszej grupy.

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Porównaj położenie elektronu odrywanego od H i od litowców.

Podpowiedź 2

W atomie H nie ma powłok wewnętrznych ekranujących jądro.

Podpowiedź 3

Powiąż bliskość elektronu 1s i brak ekranowania z wysoką pierwszą energią jonizacji wodoru.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Wraz ze wzrostem liczby atomowej rosną promienie atomowe ALBO w atomie wodoru elektron

jest najbliżej jądra ALBO atom wodoru nie ma powłok wewnętrznych ALBO elektron jest

odrywany z orbitalu 1s wodoru, a z orbitali 2s, 3s dla atomów kolejnych pierwiastków ALBO

po oderwaniu pierwszego elektronu dla kolejnych litowców pozostają jeszcze powłoki

elektronowe, a dla wodoru – już nie.

Zasady oceniania

1 pkt – poprawne wyjaśnienie.

0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Jedyny elektron wodoru zajmuje mały orbital 1s i nie jest ekranowany przez elektrony wewnętrznych powłok. W kolejnych litowcach elektron walencyjny znajduje się na dalszej powłoce, przy większym promieniu i silniejszym ekranowaniu.

Jest przez to łatwiejszy do oderwania niż elektron wodoru. Większy ładunek jądra cięższego atomu nie wystarcza do przewidzenia energii jonizacji bez uwzględnienia odległości oraz osłaniania.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Wraz ze wzrostem liczby atomowej rosną promienie atomowe ALBO w atomie wodoru elektron

jest najbliżej jądra ALBO atom wodoru nie ma powłok wewnętrznych ALBO elektron jest

odrywany z orbitalu 1s wodoru, a z orbitali 2s, 3s dla atomów kolejnych pierwiastków ALBO

po oderwaniu pierwszego elektronu dla kolejnych litowców pozostają jeszcze powłoki

elektronowe, a dla wodoru – już nie.

Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2021_03_probny_02

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania