Zadanie 32 — lipiec 2020 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony2 pktOczekuje na przegląd podstawy

Na kwasowość i zasadowość związków organicznych mają wpływ podstawniki znajdujące się

w cząsteczkach w sąsiedztwie grup funkcyjnych. Przykładem takiego wpływu jest efekt

indukcyjny, czyli oddziaływanie podstawników polegające na przyciąganiu (–I) lub

odpychaniu (+I) elektronów, co prowadzi do zmiany stopnia polaryzacji wiązań w cząsteczce.

Ujemny efekt indukcyjny (–I) skutkuje wzrostem mocy kwasów i obniżeniem mocy zasad.

Przeciwnie działa dodatni efekt indukcyjny (+I).

Na poniższym schemacie przedstawiono kierunek i wielkość efektu indukcyjnego wybranych

podstawników względem wodoru.

Zadanie 32 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 18.

Odpowiedz na poniższe pytania i uzasadnij odpowiedź. W uzasadnieniu porównaj wpływ podstawników na efekt indukcyjny.

1. Czy kwas 2-chloropropanowy jest mocniejszy niż kwas 2-hydroksypropanowy?

(TAK / NIE), ponieważ: …

2. Czy 2-hydroksypropanoamina jest mocniejszą zasadą niż propanoamina?

(TAK / NIE), ponieważ: …

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Odczytaj względną siłę −I chloru i OH.

Podpowiedź 2

Ten sam efekt −I wzmacnia kwas, lecz osłabia zasadę.

Podpowiedź 3

Odpowiedz TAK dla kwasu 2-chloropropanowego i NIE dla hydroksypropanoaminy. Uzasadnij obie odpowiedzi efektem −I.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Odpowiedź CKE 32 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 17.

Zasady oceniania

2 p. – za poprawną ocenę dwóch informacji wraz z poprawnym uzasadnieniem.

1 p. – za poprawną ocenę jednej informacji wraz z poprawnym uzasadnieniem.

0 p. – za błędną ocenę dwóch informacji albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Z podanego schematu wynika silniejszy efekt −I chloru niż grupy hydroksylowej. Kwas 2-chloropropanowy jest więc mocniejszy od 2-hydroksypropanowego, ponieważ silniejsze wycofywanie elektronów sprzyja stabilizacji anionu po oddaniu protonu.

Wprowadzenie OH do propanoaminy wycofuje elektrony z otoczenia azotu i osłabia jego zdolność przyjmowania protonu. Druga odpowiedź to NIE. W obu uzasadnieniach odnosimy się do porównania podstawników, zgodnie z definicją zadania.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Odpowiedź CKE 32 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 17.
Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2020_07_dodatkowy_32

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania