Zadanie 31.2 — lipiec 2020 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony1 pktOczekuje na przegląd podstawy
Źródło

Informacja do zadania 31.

W tabeli podano temperatury wrzenia (pod ciśnieniem 1013 hPa) wybranych alkoholi

i aldehydów.

Alkohol

tw, °C

Aldehyd

tw, °C

I

metanol

65

VI

metanal

–19

II

propan-1-ol

97

VII

propanal

48

III

pentan-1-ol

136

VIII

pentanal

102

IV

3-metylobutan-1-ol

131

IX

3-metylobutanal

90

V

2-metylobutan-1-ol

129

X

2-metylobutanal

91

… Na podstawie: W. Mizerski, Tablice chemiczne, Warszawa 2013 oraz www.sigmaaldrich.com

Spośród związków wymienionych w tabeli wybierz te, których cząsteczki są chiralne.

Napisz numery, którymi je oznaczono.

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Sprawdź atomy węgla o geometrii tetraedrycznej.

Podpowiedź 2

Porównuj całe grupy po obu stronach rozgałęzienia, nie tylko pierwsze atomy.

Podpowiedź 3

Wskaż V oraz X, mające cztery różne podstawniki przy C2.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

V i X

Zasady oceniania

1 p. – za poprawne wskazanie związków – napisanie numerów, którymi oznaczono ich

wzory.

0 p. – za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Wśród pokazanych alkoholi i aldehydów wyszukujemy atom węgla połączony z czterema różnymi podstawnikami. Warunek spełnia C2 w 2-metylobutan-1-olu oraz w odpowiadającym mu 2-metylobutanalu: obie strony łańcucha są różne.

Odpowiadają im oznaczenia V i X. Nie wystarcza rozgałęzienie szkieletu; trzeba porównać wszystkie cztery podstawniki przy konkretnym atomie, w tym wodór niewpisany we wzorze szkieletowym.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

V i X

Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2020_07_dodatkowy_31.2

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania