Zadanie 31.1 — lipiec 2020 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony1 pktOczekuje na przegląd podstawy
Źródło

Informacja do zadania 31.

W tabeli podano temperatury wrzenia (pod ciśnieniem 1013 hPa) wybranych alkoholi

i aldehydów.

Alkohol

tw, °C

Aldehyd

tw, °C

I

metanol

65

VI

metanal

–19

II

propan-1-ol

97

VII

propanal

48

III

pentan-1-ol

136

VIII

pentanal

102

IV

3-metylobutan-1-ol

131

IX

3-metylobutanal

90

V

2-metylobutan-1-ol

129

X

2-metylobutanal

91

… Na podstawie: W. Mizerski, Tablice chemiczne, Warszawa 2013 oraz www.sigmaaldrich.com

Wyjaśnij, dlaczego alkohole mają wyższe temperatury wrzenia niż aldehydy o takim samym szkielecie węglowym.

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Porównaj możliwość tworzenia wiązań wodorowych między cząsteczkami tej samej substancji.

Podpowiedź 2

Sam atom tlenu w aldehydzie nie zapewnia donora O–H.

Podpowiedź 3

Powiąż silniejsze oddziaływania alkoholi z większą energią parowania i wyższą temperaturą wrzenia.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

(Alkohole mają wyższe temperatury wrzenia niż aldehydy o tej samej długości łańcucha, gdyż)

między cząsteczkami alkoholi tworzą się stosunkowo silne wiązania wodorowe.

Uwaga: Zdający w wyjaśnieniu musi uwzględnić obecność oddziaływań

międzycząsteczkowych. Wskazanie elementów budowy alkoholi i aldehydów jest

niewystarczające.

Zasady oceniania

1 p. – za poprawne wyjaśnienie.

0 p. – za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Cząsteczki alkoholi mogą tworzyć między sobą wiązania wodorowe dzięki grupom OH, będącym donorami i akceptorami. Aldehydy mają tlen akceptorowy, ale nie mają grupy O–H, więc między ich własnymi cząsteczkami brak analogicznej sieci wiązań wodorowych.

Przy jednakowym szkielecie węglowym rozdzielenie cząsteczek alkoholu wymaga więcej energii, co podnosi temperaturę wrzenia. Wyjaśnienie musi dotyczyć oddziaływań międzycząsteczkowych, nie zrywania wiązań kowalencyjnych podczas wrzenia.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

(Alkohole mają wyższe temperatury wrzenia niż aldehydy o tej samej długości łańcucha, gdyż)

między cząsteczkami alkoholi tworzą się stosunkowo silne wiązania wodorowe.

Uwaga: Zdający w wyjaśnieniu musi uwzględnić obecność oddziaływań

międzycząsteczkowych. Wskazanie elementów budowy alkoholi i aldehydów jest

niewystarczające.

Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2020_07_dodatkowy_31.1

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania