Źródło
Informacja do zadań 21–23.
Jon kompleksowy składa się z atomu centralnego i ligandów. Funkcję atomu centralnego
spełniają najczęściej kationy metali. Ligandami są drobiny chemiczne, które łączą się z atomem
(jonem) centralnym wiązaniem koordynacyjnym za pomocą wolnej pary elektronowej atomu
donorowego wchodzącego w skład ligandu. Ligandami mogą być cząsteczki obojętne, np.
H2O, NH3, lub aniony, np. Cl−, OH−.
Powstawanie kompleksu jonu metalu M z ligandami L można opisać sumarycznym
równaniem:
M + nL ⇌ MLn
Indeks n oznacza liczbę ligandów, z którymi łączy się jon metalu.
Na podstawie: J. Minczewski, Z. Marczenko, Chemia analityczna, Warszawa 2001
oraz M. Cieślak-Golonka, J. Starosta, M. Wasielewski, Wstęp do chemii koordynacyjnej, Warszawa 2010.
Poniżej przedstawiono wzór jonu kompleksowego, w którym ligandami są aniony
szczawianowe pochodzące od kwasu szczawiowego (etanodiowego)
.

Uzupełnij tabelę – wpisz wzór jonu centralnego oraz wzór półstrukturalny (grupowy) jonu, który jest ligandem.
Wzór jonu centralnego | Wzór ligandu |
|---|---|
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Najpierw ustal ładunek pojedynczego anionu szczawianowego.
Podpowiedź 2
Zbilansuj ładunek całego kompleksu, uwzględniając trzy ligandy.
Podpowiedź 3
Wpisz Fe3+ i narysuj dianion szczawianowy z obiema grupami karboksylanowymi, jak w kluczu.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Wzór jonu centralnego | Wzór ligandu |
|---|---|
Fe3+ | ![]() |
Zasady oceniania
1 p. – za poprawne napisanie wzoru jonu centralnego, wzoru półstrukturalnego (grupowego)
ligandu.
0 p. – za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Ligand szczawianowy jest anionem dwuprotonowego kwasu szczawiowego po odszczepieniu obu protonów, więc ma ładunek −2. Trzy takie ligandy w pokazanym kompleksie dają łącznie −6; porównanie z całkowitym ładunkiem kompleksu pozwala ustalić jon centralny Fe3+.
Wymagany wzór półstrukturalny ligandu pokazuje obie grupy karboksylanowe i zachowane wiązanie między atomami węgla. Sam wzór sumaryczny nie zastępuje żądanej grafiki.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
Wzór jonu centralnego | Wzór ligandu |
|---|---|
Fe3+ | ![]() |
