Źródło
Informacja do zadań 17–18.
Rozpuszczalnikami amfiprotycznymi nazywa się rozpuszczalniki, których cząsteczki mogą
zarówno odszczepiać, jak i przyłączać proton. Do rozpuszczalników amfiprotycznych należą
m.in. woda, ciekłe alkohole oraz kwasy karboksylowe, ciekły amoniak i aminy.
W rozpuszczalnikach amfiprotycznych ustala się stan równowagi reakcji autoprotolizy, która
dla wody zachodzi zgodnie z równaniem:
Reakcję autoprotolizy rozpuszczalnika opisuje stała równowagi nazywana iloczynem jonowym
rozpuszczalnika, np. iloczyn jonowy wody wyraża się równaniem:
Poniżej zestawiono wartości iloczynu jonowego trzech rozpuszczalników w temperaturze
25 ºC.
Rozpuszczalnik | Iloczyn jonowy rozpuszczalnika |
|---|---|
kwas mrówkowy | 0,6 · 10−6 |
metanol | 0,2 · 10−16 |
woda | 1,0 · 10−14 |
Na podstawie: J.J. Fiałkow, A.N. Żytomirski, J.A. Tarasenko, Chemia fizyczna roztworów niewodnych,
Warszawa 1983.
Uszereguj wymienione rozpuszczalniki według wzrastającego stopnia ich autoprotolizy w temperaturze 25 ºC. Napisz nazwy tych rozpuszczalników.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Sprowadź wszystkie wartości do czytelnego zapisu naukowego.
Podpowiedź 2
Najpierw porównaj wykładniki, a dopiero później współczynniki.
Podpowiedź 3
Uporządkuj: metanol, woda, kwas mrówkowy.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
metanol woda kwas mrówkowy
Zasady oceniania
1 p. – za poprawne uszeregowanie wymienionych związków według wzrastającej wydajności
reakcji ich autoprotolizy (przez podanie ich nazw).
0 p. – za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Iloczyn jonowy charakteryzuje powstawanie jonów w autoprotolizie rozpuszczalnika. Dla podanych cieczy porównujemy wartości w tej samej temperaturze: metanol 2·10−17, woda 1·10−14, kwas mrówkowy 6·10−7.
W modelu przyjętym w zadaniu rosnący stopień autoprotolizy odpowiada tej samej kolejności. Uważnie normalizujemy zapis wykładniczy, ponieważ współczynniki 0,2 i 0,6 nie rozstrzygają porównania bez wykładników potęg.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
metanol woda kwas mrówkowy