Źródło
Informacja do zadań 14–15.
Węglan sodu występuje w postaci soli bezwodnej oraz w postaci hydratu zawierającego 63%
masowych wody. Obie formy rozpuszczają się w wodzie. Uwodniony węglan sodu tworzy
bezbarwne kryształy, które podczas ogrzewania uwalniają wodę krystalizacyjną i rozpuszczają
się w niej.
Rozpuszczalność węglanu sodu (w przeliczeniu na sól bezwodną) w temperaturze 40 °C jest
równa 48,8 g na 100 g wody.
Na podstawie: J. Sawicka, A. Janich-Kilian, W. Cejner-Mania, G. Urbańczyk, Tablice chemiczne, Gdańsk 2015.
Wykonaj obliczenia i ustal wzór opisanego hydratu węglanu sodu.
Obliczenia:
Wzór hydratu:
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Rozdziel 100 g hydratu na wodę i sól bezwodną.
Podpowiedź 2
Zamień obie masy na mole lub ułóż równanie z x.
Podpowiedź 3
Stosunek moli H2O do Na2CO3 jest bliski 10; wpisz Na2CO3·10H2O.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE


Uwaga redakcyjna. Poprawny zapis udziału masowego wody to 18x/(106 + 18x) = 0,63. Wynik x ≈ 10,03 daje 10 cząsteczek wody na jednostkę wzoru Na₂CO₃.
Zasady oceniania
1 p. – za zastosowanie poprawnej metody, poprawne wykonanie obliczeń, podanie wyniku
oraz ustalenie poprawnego wzoru.
0 p. – za zastosowanie błędnej metody obliczenia lub popełnienie błędów rachunkowych
prowadzących do błędnego wyniku liczbowego lub podanie wyniku z błędną jednostką
lub ustalenie błędnego wzoru lub brak wzoru lub brak rozwiązania.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Przyjmujemy hydrat Na2CO3·xH2O. Ułamek masowy wody spełnia 18x/(106 + 18x) = 0,63.
Po rozwiązaniu otrzymujemy x bliskie 10, zatem Na2CO3·10H2O. Można też dla 100 g hydratu porównać 63/18 mol wody z 37/106 mol soli. Liczbę x ustalamy ze stosunku moli, a nie ze stosunku samych mas wody i soli.
Uwaga redakcyjna. Równanie 18x/(106+18x) = 0,63 daje x ≈ 10,03, stąd x = 10. Jest to liczba cząsteczek wody przypadających na jednostkę wzoru soli.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem

