Zadanie 33 — czerwiec 2020 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony1 pktOczekuje na przegląd podstawy

Izomeryczne kwasy: 2-hydroksybenzenokarboksylowy, 3-hydroksybenzenokarboksylowy

i 4-hydroksybenzenokarboksylowy, różnią się mocą. Jeden z nich jest znacznie mocniejszy

(Ka = 1,0∙10−3) niż dwa pozostałe (wartości Ka są równe 8,3∙10−5 oraz 2,6∙10−5). Na moc kwasu

wpływają wewnątrzcząsteczkowe wiązania wodorowe. W jednym z izomerów wiązanie

tlen – wodór w grupie karboksylowej jest osłabione wskutek udziału atomu tlenu w wiązaniu

wodorowym. W pozostałych izomerach wzajemne położenie grup –COOH oraz –OH sprawia,

że powstawanie takich wewnątrzcząsteczkowych wiązań wodorowych jest niemożliwe.

Na podstawie: K. Pigoń, Z. Ruziewicz, Chemia fizyczna. Fizykochemia molekularna, Warszawa 2005.

Narysuj wzór półstrukturalny (grupowy) albo uproszczony tego izomeru kwasu hydroksybenzenokarboksylowego, który tworzy wewnątrzcząsteczkowe wiązania wodorowe.

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Poszukaj ustawienia grup umożliwiającego krótki kontakt OH z tlenem drugiej grupy.

Podpowiedź 2

Sąsiednie pozycje na pierścieniu odpowiadają podstawieniu orto.

Podpowiedź 3

Narysuj pierścień benzenowy z sąsiednimi grupami COOH i OH. To kwas 2-hydroksybenzoesowy.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Odpowiedź CKE 33 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 29.

Zasady oceniania

1 pkt – poprawne narysowanie wzoru izomeru orto.

0 pkt – odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Wewnątrzcząsteczkowe wiązanie wodorowe wymaga donora i akceptora ustawionych dostatecznie blisko. W kwasie 2-hydroksybenzoesowym grupy hydroksylowa i karboksylowa są sąsiadujące, co umożliwia oddziaływanie między nimi w obrębie jednej cząsteczki.

Należy wybrać izomer orto, czyli kwas salicylowy. Izomery meta i para nie zapewniają takiego sąsiedztwa; nie mylimy wiązania wewnątrzcząsteczkowego z oddziaływaniami między różnymi cząsteczkami.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Odpowiedź CKE 33 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 29.
Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2020_06_glowny_33

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania