Źródło
Informacja do zadań 24–25.
Olejek eteryczny otrzymywany z majeranku zawiera m.in. substancje, których wzory i nazwy
przedstawiono poniżej.

Źródło
Informacja do zadania 24.
Terpinen-4-ol (związek II) i terpineol (związek III) można otrzymać z terpinolenu (związek IV)
w wyniku jego reakcji z wodą w środowisku kwasowym.
Oceń poprawność poniższej informacji i uzasadnij swoją odpowiedź.
Podczas reakcji terpinolenu (związek IV) z wodą powstaje znacznie więcej terpineolu
(związek III) niż terpinen-4-olu (związek II), ponieważ zgodnie z regułą Markownikowa
terpineol (związek III) jest produktem głównym tej reakcji.
Informacja (jest / nie jest) poprawna.
Uzasadnienie: …
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Porównaj oba atomy węgla reagującego wiązania podwójnego.
Podpowiedź 2
Sprawdź liczbę przyłączonych do nich atomów H oraz rzędowość otrzymanych alkoholi.
Podpowiedź 3
Odrzuć uzasadnienie regułą Markownikowa: oba atomy alkenu nie mają H, a oba alkohole są III-rzędowe.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Uwaga: Zdający powinien w dowolny sposób odnieść regułę Markownikowa do opisywanych
związków.
W uzasadnieniu zdający może odwołać się do budowy alkenu (substratu) lub alkoholi
(produktów) i:
– porównać stopnie utlenienia atomów węgla;
– porównać rzędowość, np. alkoholi;
– stwierdzić brak atomów wodoru przy atomach węgla połączonych wiązaniem podwójnym;
Stwierdzenie jedynie, że oba produkty powstają z podobną wydajnością, jest
niewystarczające.
Zasady oceniania
1 pkt – poprawna ocena informacji i poprawne uzasadnienie odwołujące się do stosowalności
reguły Markownikowa.
0 pkt – odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Reguła Markownikowa rozróżnia orientacje przyłączenia na podstawie odmiennego otoczenia atomów wiązania podwójnego. W rozpatrywanym fragmencie terpinolenu oba te atomy nie mają wodoru, a oba rozważane produkty są alkoholami trzeciorzędowymi.
Przywołana reguła nie daje zatem podanego uzasadnienia przewagi terpineolu. Oceniamy informację jako niepoprawną; nie trzeba z tego wyciągać wniosku, że rzeczywiste ilości produktów muszą być dokładnie równe.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Uwaga: Zdający powinien w dowolny sposób odnieść regułę Markownikowa do opisywanych
związków.
W uzasadnieniu zdający może odwołać się do budowy alkenu (substratu) lub alkoholi
(produktów) i:
– porównać stopnie utlenienia atomów węgla;
– porównać rzędowość, np. alkoholi;
– stwierdzić brak atomów wodoru przy atomach węgla połączonych wiązaniem podwójnym;
Stwierdzenie jedynie, że oba produkty powstają z podobną wydajnością, jest
niewystarczające.