Źródło
Informacja do zadań 5–7.
Fosgen to trujący związek o wzorze COCl2. Jego temperatura topnienia jest równa –118 °C,
a temperatura wrzenia wynosi 8 °C (pod ciśnieniem 1000 hPa). Fosgen reaguje z wodą i ulega
hydrolizie, której produktami są tlenek węgla(IV) i chlorowodór.
Na podstawie: P. Mastalerz, Chemia organiczna, Warszawa 1986.
W temperaturze 25 °C i pod ciśnieniem 1000 hPa w 1 dm3 fosgenu znajduje się 2,43∙1022
cząsteczek tego związku.
Oblicz gęstość fosgenu i określ jego stan skupienia w opisanych warunkach.
Obliczenia:
W temperaturze 25 °C i pod ciśnieniem 1000 hPa fosgen jest …
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Zamień podaną liczbę cząsteczek na mole.
Podpowiedź 2
Pomnóż mole przez masę molową i podziel przez objętość próbki.
Podpowiedź 3
Otrzymasz około 4,0 g·dm−3; stan skupienia ustal z temperatury wrzenia: gaz.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE



W temperaturze 25 °C i pod ciśnieniem 1000 hPa fosgen jest gazem.
Uwaga:
• Odpowiedź, w której zdający pisze, że fosgen jest parą, jest niepoprawna.
• Rozwiązanie zadania, w którym zdający wykonuje obliczenia dla warunków innych
niż określono w zadaniu, np. dla warunków normalnych, jest niepoprawne.
Zasady oceniania
2 pkt – poprawne obliczenie i podanie wyniku z poprawną jednostką oraz poprawne
uzupełnienie zdania.
1 pkt – poprawne obliczenie i podanie wyniku z poprawną jednostką oraz niepoprawne
uzupełnienie zdania albo brak uzupełnienia zdania.
LUB
– błędne obliczenie lub podanie wyniku z błędną jednostką albo brak obliczenia oraz
poprawne uzupełnienie zdania.
0 p. – odpowiedź niespełniająca powyższych kryteriów albo brak rozwiązania.
Uwaga: Wynik może być podany w różnych jednostkach gęstości, np. g∙dm−3, kg∙m−3, g∙cm−3
albo g∙m−3.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Liczbę moli w 1 dm3 obliczamy bezpośrednio z liczby cząsteczek: n = 2,43·1022/(6,02·1023) ≈ 0,0404 mol. Dla M(COCl2) ≈ 99 g·mol−1 masa tej objętości wynosi około 4,0 g, czyli gęstość około 4,0 g·dm−3.
Temperatura 25 °C przekracza podaną temperaturę wrzenia, dlatego fosgen jest gazem. Nie podstawiamy objętości molowej dla warunków normalnych.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem



W temperaturze 25 °C i pod ciśnieniem 1000 hPa fosgen jest gazem.
Uwaga:
• Odpowiedź, w której zdający pisze, że fosgen jest parą, jest niepoprawna.
• Rozwiązanie zadania, w którym zdający wykonuje obliczenia dla warunków innych
niż określono w zadaniu, np. dla warunków normalnych, jest niepoprawne.