W poniższej tabeli zestawiono wartości stałej dysocjacji (w temperaturze 25 ºC) kwasu
butanowego i jego monochloropochodnych.
Wzór kwasu | Stała dysocjacji Ka |
|---|---|
![]() | 1,5 · 10−5 |
![]() | 1,4 · 10−3 |
![]() | 8,9 · 10−5 |
![]() | 3,0 · 10−5 |
Na podstawie: J. McMurry, Chemia organiczna, t.2, Warszawa 2000.
Oceń, czy poniższe informacje są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli informacja jest prawdziwa, albo F – jeśli jest fałszywa.
1. | Wprowadzenie jednego atomu chloru do cząsteczki kwasu butanowego jest przyczyną zwiększenia zdolności tej cząsteczki do odszczepiania protonu. | P | F |
|---|---|---|---|
2. | Wpływ atomu chloru na moc kwasów chlorobutanowych jest tym mniejszy, im bardziej atom ten jest oddalony od grupy karboksylowej. | P | F |
3. | Kwas 4-chlorobutanowy jest kwasem słabszym od kwasu butanowego. | P | F |
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Większe Ka oznacza mocniejszy kwas w porównywanych warunkach.
Podpowiedź 2
Uszereguj wartości według odległości chloru od grupy karboksylowej.
Podpowiedź 3
Potwierdź wzmacniający, malejący z odległością wpływ chloru i zaznacz P, P, F.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
1. – P, 2. – P, . – F
Zasady oceniania
1 p. – za poprawne wskazanie trzech odpowiedzi.
0 p. – za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Każda podana monochloropochodna ma większą stałą dysocjacji niż kwas butanowy, więc chlor zwiększa zdolność odszczepiania protonu. Efekt indukcyjny elektroujemnego podstawnika słabnie wraz z odległością od grupy karboksylowej: największe Ka ma pochodna 2-chloro, mniejsze 3-chloro i 4-chloro.
Nawet 4-chlorobutanowy jest jednak mocniejszy od butanowego, bo 3,0·10−5 > 1,5·10−5. Poprawne oceny to P, P, F.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
1. – P, 2. – P, . – F



