Źródło
Informacja do zadania 37.
W trzech probówkach (I–III) znajdowały się następujące substancje stałe: fruktoza, sacharoza
i skrobia. W celu ich identyfikacji przeprowadzono trzy serie doświadczeń. W pierwszej serii
doświadczeń do wszystkich probówek dodano wodę o temperaturze 20 °C i wymieszano
zawartość każdego naczynia. W dwóch probówkach zaobserwowano rozpuszczenie substancji
stałych i powstanie roztworów, natomiast w probówce III powstała zawiesina.
W drugiej serii doświadczeń do probówek I i II dodano zalkalizowany świeżo strącony
wodorotlenek miedzi(II) i wymieszano ich zawartość. W obu probówkach powstały roztwory
o szafirowym zabarwieniu. W trzeciej serii doświadczeń, po ogrzaniu szafirowych roztworów
otrzymanych w serii drugiej, tylko w probówce I pojawił się ceglasty osad.
Wyjaśnij, dlaczego w trzeciej serii doświadczeń ceglasty osad nie powstał w wyniku ogrzania roztworu znajdującego się w probówce II.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Porównaj cechę potrzebną do redukcji Cu(II) z cechą potrzebną do kompleksowania.
Podpowiedź 2
Sprawdź dostępność atomów anomerycznych w sacharozie.
Podpowiedź 3
Wyjaśnij brak osadu nieredukującym charakterem sacharozy i zablokowaniem obu atomów anomerycznych.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Np.: Związek, którego roztwór był w naczyniu II, nie ma właściwości redukujących.
lub
Sacharoza nie ma właściwości redukujących, (ponieważ nie jest hemiacetalem).
Zasady oceniania
1 p. – za poprawne wyjaśnienie przy poprawnej identyfikacji związków
w probówce I i II.
0 p. – za odpowiedź niepełną lub niepoprawną albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Sacharoza w probówce II nie ma właściwości redukujących, ponieważ oba atomy anomeryczne są zaangażowane w wiązanie glikozydowe. Brakuje wolnej grupy hemiacetalowej umożliwiającej otwieranie pierścienia i powstawanie formy redukującej.
Ogrzewanie w warunkach próby nie daje więc ceglastoczerwonego Cu2O. Nie oznacza to braku grup OH: ich obecność wcześniej umożliwiła powstanie szafirowego kompleksu. Trzeba odróżnić dodatnią próbę kompleksowania od ujemnej próby redukcyjnej.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
Np.: Związek, którego roztwór był w naczyniu II, nie ma właściwości redukujących.
lub
Sacharoza nie ma właściwości redukujących, (ponieważ nie jest hemiacetalem).