Zadanie 37.2 — czerwiec 2019 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony1 pktOczekuje na przegląd podstawy
Źródło

Informacja do zadania 37.

W trzech probówkach (I–III) znajdowały się następujące substancje stałe: fruktoza, sacharoza

i skrobia. W celu ich identyfikacji przeprowadzono trzy serie doświadczeń. W pierwszej serii

doświadczeń do wszystkich probówek dodano wodę o temperaturze 20 °C i wymieszano

zawartość każdego naczynia. W dwóch probówkach zaobserwowano rozpuszczenie substancji

stałych i powstanie roztworów, natomiast w probówce III powstała zawiesina.

W drugiej serii doświadczeń do probówek I i II dodano zalkalizowany świeżo strącony

wodorotlenek miedzi(II) i wymieszano ich zawartość. W obu probówkach powstały roztwory

o szafirowym zabarwieniu. W trzeciej serii doświadczeń, po ogrzaniu szafirowych roztworów

otrzymanych w serii drugiej, tylko w probówce I pojawił się ceglasty osad.

Napisz, jaki element budowy cząsteczek związków znajdujących się w probówkach I i II zadecydował o powstaniu szafirowego zabarwienia roztworów w drugiej serii doświadczeń.

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Znajdź wspólny element budowy fruktozy i sacharozy.

Podpowiedź 2

W tej serii nie ogrzewano mieszaniny: badano tworzenie kompleksu Cu(II).

Podpowiedź 3

Wskaż liczne grupy hydroksylowe, zwłaszcza przy sąsiednich atomach węgla, umożliwiające kompleksowanie.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Np.: Obecność grup hydroksylowych w cząsteczce fruktozy i sacharozy lub w cząsteczkach

związków, których roztwory były w probówkach I i II.

lub

Obecność więcej niż jednej grupy hydroksylowej w cząsteczce fruktozy i sacharozy lub

w cząsteczkach związków, których roztwory były w probówkach I i II.

Zasady oceniania

1 p. – za poprawne wskazanie elementu budowy przy poprawnej identyfikacji związków

w probówce I i II.

0 p. – za odpowiedź niepełną lub niepoprawną albo brak odpowiedzi.

Uwaga: Jeśli zdający w zadaniu 37.1. stwierdzi, że w probówce I znajduje się sacharoza,

a w probówce II fruktoza, to za rozwiązanie tego zadania zdający nie otrzymuje punktu, ale

pozytywnie należy ocenić odpowiedź w zadaniu 37.2., jeśli jest ona poprawna co do opisu

elementu budowy cząsteczek związków znajdujących się w probówkach I i II.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Fruktoza i sacharoza mają wiele grup hydroksylowych, w tym grupy przy sąsiednich atomach węgla. Ich odpowiednie rozmieszczenie umożliwia kompleksowanie jonów miedzi(II), co powoduje roztwarzanie Cu(OH)2 i powstanie szafirowego roztworu.

Ten wynik dotyczy budowy wielohydroksylowej, nie właściwości redukujących. Sacharoza również go daje, chociaż nie redukuje odczynnika po ogrzaniu. Uzasadnienie powinno wskazać wspólny element budowy obu cukrów, a nie tylko powtórzyć nazwę otrzymanej barwy.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Np.: Obecność grup hydroksylowych w cząsteczce fruktozy i sacharozy lub w cząsteczkach

związków, których roztwory były w probówkach I i II.

lub

Obecność więcej niż jednej grupy hydroksylowej w cząsteczce fruktozy i sacharozy lub

w cząsteczkach związków, których roztwory były w probówkach I i II.

Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2019_06_dodatkowy_37.2

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania