Zadanie 29 — czerwiec 2019 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony1 pktOczekuje na przegląd podstawy
Zadanie 29 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 18.

Na podstawie: K.-H. Lautenschläger, W. Schröter, A. Wanninger, Nowoczesne kompendium chemii,

… Warszawa 2007.

Napisz wzór półstrukturalny (grupowy) lub uproszczony aldehydu, z którego w wyniku reakcji Cannizzaro otrzymano benzenokarboksylan sodu (benzoesan sodu) i fenylometanol (alkohol benzylowy), oraz podaj formalne stopnie utlenienia atomów węgla, które uczestniczą w procesie utleniania i redukcji (przed reakcją i po reakcji).

Wzór aldehydu

Stopień utlenienia atomu węgla

w aldehydzie

w benzoesanie sodu

w alkoholu benzylowym

   
Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Odtwórz aldehyd, którego grupa funkcyjna może dać zarówno karboksylan, jak i alkohol.

Podpowiedź 2

Policz wkłady C–O, C=O i C–H dla tego samego atomu w trzech związkach.

Podpowiedź 3

Narysuj aldehyd benzoesowy i wpisz kolejno I, III oraz −I.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Odpowiedź CKE 29 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 17.

Stopień utlenienia atomu węgla

w aldehydzie

w benzoesanie sodu

w alkoholu benzylowego

(+)I lub (+)1

(+)III lub (+)3

–I lub –1

Zasady oceniania

1 p. – za poprawne napisanie wzoru półstrukturalnego (grupowego) lub uproszczonego

aldehydu i podanie poprawnych stopni utlenienia atomów węgla.

0 p. – za odpowiedź niepełną lub niepoprawną albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Oba produkty reakcji Cannizzaro wskazują aldehyd benzoesowy jako substrat. Jego atom węgla aldehydowego ma stopień I: wkład +II od C=O i −I od C–H. W benzoesanie ten sam atom ma stopień III, a w alkoholu benzylowym −I.

Jedna cząsteczka aldehydu ulega więc utlenieniu o dwa stopnie, druga redukcji o dwa. Nie zmieniają się atomy węgla pierścienia; formalny bilans dotyczy atomu bocznej grupy funkcyjnej. Wzór aldehydu pokazuje grafika klucza.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Odpowiedź CKE 29 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 17.

Stopień utlenienia atomu węgla

w aldehydzie

w benzoesanie sodu

w alkoholu benzylowego

(+)I lub (+)1

(+)III lub (+)3

–I lub –1

Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2019_06_dodatkowy_29

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania