Zadanie 27 — maj 2019 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony2 pktOczekuje na przegląd podstawy
Źródło

Informacja do zadań 26–27.

Alkanonitryle to związki o wzorze ogólnym R–CN, które otrzymuje się w reakcji

odpowiedniego halogenku alkilu z cyjankiem potasu o wzorze KCN. Reakcja przebiega

w roztworze wodno-alkoholowym. W wyniku hydrolizy alkanonitryli w środowisku

rozcieńczonego kwasu siarkowego(VI) powstaje odpowiedni kwas karboksylowy.

Na podstawie: K.-H. Lautenschläger, W. Schröter, A. Wanninger, Nowoczesne kompendium chemii,

Warszawa 2007.

Poniżej przedstawiono schemat ciągu reakcji, w wyniku których z alkanu I otrzymano alkan II:

alkan I

Informacja do zadań 26–27. — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 16.

alkan II

Napisz wzory półstrukturalne (grupowe) alkanów I i II. Porównaj oba wzory i na tej podstawie określ, w jakim celu opisany proces (reakcje 1.–4.) jest stosowany w syntezie organicznej.

Wzór alkanu I

Wzór alkanu II

  

Zastosowanie opisanego procesu: …

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Odtwórz alkan I z chloropochodnej, a II z produktu redukcji kwasu.

Podpowiedź 2

Policz atomy węgla przed wprowadzeniem grupy nitrylowej i po nim.

Podpowiedź 3

Narysuj 2-metylopropan i 2-metylobutan oraz wskaż wydłużenie łańcucha o jeden atom węgla.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Wzór alkanu I

Wzór alkanu II

Wzór lub schemat w komórce tabeli CKE, strona 21.Wzór lub schemat w komórce tabeli CKE, strona 21.

Zastosowanie opisanego procesu, np.:

Proces ten umożliwia wydłużenie łańcucha węglowego lub otrzymywanie kolejnych

homologów lub przekształcenie jednych alkanów w inne o dłuższym łańcuchu węglowym lub

tworzenie kolejnych alkanów lub powstawanie alkanów o dłuższym łańcuchu.

Zasady oceniania

2 p. – za poprawne napisanie wzorów półstrukturalnych (grupowych) obu alkanów

i poprawne określenie celu zastosowania opisanego procesu w syntezie organicznej

uwzględniające otrzymanie związków o dłuższym łańcuchu węglowym.

1 p. – za poprawne napisanie wzorów półstrukturalnych (grupowych) obu alkanów

i błędne określenie celu zastosowania opisanego procesu w syntezie organicznej

albo

– za błędne napisanie wzorów półstrukturalnych (grupowych) obu alkanów lub wzoru

jednego z alkanów ale poprawne określenie celu zastosowania opisanego procesu

w syntezie organicznej.

0 p. – za każdą inną odpowiedź albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Alkan I odtwarzamy z chloropochodnej, zastępując chlor wodorem: jest nim 2-metylopropan. Po wprowadzeniu dodatkowego atomu węgla przez grupę nitrylową, hydrolizie i redukcji otrzymujemy alkan II, 2-metylobutan.

Proces służy zatem wydłużeniu szkieletu węglowego o jeden atom węgla, czyli syntezie kolejnego homologu. Nie polega tylko na zmianie położenia podstawnika w cząsteczce o tej samej liczbie atomów. Wymagane wzory półstrukturalne obu alkanów pokazuje grafika klucza.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Wzór alkanu I

Wzór alkanu II

Wzór lub schemat w komórce tabeli CKE, strona 21.Wzór lub schemat w komórce tabeli CKE, strona 21.

Zastosowanie opisanego procesu, np.:

Proces ten umożliwia wydłużenie łańcucha węglowego lub otrzymywanie kolejnych

homologów lub przekształcenie jednych alkanów w inne o dłuższym łańcuchu węglowym lub

tworzenie kolejnych alkanów lub powstawanie alkanów o dłuższym łańcuchu.

Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2019_05_glowny_27

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania