Zadanie 26 — maj 2019 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony1 pktOczekuje na przegląd podstawy
Źródło

Informacja do zadań 26–27.

Alkanonitryle to związki o wzorze ogólnym R–CN, które otrzymuje się w reakcji

odpowiedniego halogenku alkilu z cyjankiem potasu o wzorze KCN. Reakcja przebiega

w roztworze wodno-alkoholowym. W wyniku hydrolizy alkanonitryli w środowisku

rozcieńczonego kwasu siarkowego(VI) powstaje odpowiedni kwas karboksylowy.

Na podstawie: K.-H. Lautenschläger, W. Schröter, A. Wanninger, Nowoczesne kompendium chemii,

Warszawa 2007.

Poniżej przedstawiono schemat ciągu reakcji, w wyniku których z alkanu I otrzymano alkan II:

alkan I

Informacja do zadań 26–27. — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 16.

alkan II

Zadanie 26 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 16.

Równanie reakcji 2.:

Nazwa systematyczna produktu reakcji 3.: …

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

W reakcji 2 prześledź zastąpienie chloru grupą z odczynnika KCN.

Podpowiedź 2

Węgiel grupy nitrylowej pozostaje w produkcie hydrolizy jako węgiel COOH.

Podpowiedź 3

Narysuj produkt nitrylowy i KCl w równaniu, a produkt 3 nazwij kwasem 3-metylobutanowym.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Odpowiedź CKE 26 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 21.

Uwaga: Nazwy: kwas 2-metylo-propano-1-karboksylowy oraz kwas β -metylobutanowy jako

niesystematyczne nie spełniają warunków zadania i należy je uznać za błędne.

Zasady oceniania

1 p. – za poprawne napisanie równania reakcji 2. z zastosowaniem wzorów półstrukturalnych

(grupowych) związków organicznych i poprawne napisanie nazwy systematycznej

organicznego produktu reakcji 3.

0 p. – za odpowiedź niepełną lub niepoprawną albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Cyjanek potasu zastępuje chlor w 1-chloro-2-metylopropanie grupą nitrylową, tworząc związek A oraz KCl. Węgiel tej grupy staje się nowym atomem węgla przyszłej grupy karboksylowej.

Hydroliza w etapie 3 daje więc kwas 3-metylobutanowy. Przy nadawaniu nazwy wliczamy atom węgla COOH do głównego łańcucha i nadajemy mu numer 1. Nie kopiujemy lokantu grupy metylowej z nazwy początkowego chloroalkanu bez ponownego ponumerowania produktu.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Odpowiedź CKE 26 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 21.

Uwaga: Nazwy: kwas 2-metylo-propano-1-karboksylowy oraz kwas β -metylobutanowy jako

niesystematyczne nie spełniają warunków zadania i należy je uznać za błędne.

Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2019_05_glowny_26

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania