Źródło
Informacja do zadań 22–24.
Jedną z metod otrzymywania halogenoalkanów jest reakcja alkoholu alifatycznego
z halogenkiem fosforu(III). Ta reakcja przebiega zgodnie z poniższym schematem, w którym
R oznacza grupę alkilową, a X – atom halogenu.
Na podstawie: K.-H. Lautenschläger, W. Schröter, A. Wanninger, Nowoczesne kompendium chemii,
Warszawa 2007.
Uwaga redakcyjna. Podany schemat służy tu do formalnego bilansu. Sam schemat nie uzasadnia skuteczności PBr₃ wobec alkoholi III-rzędowych ani racemizacji. Dla alkoholi III-rzędowych typową drogą do bromków jest reakcja z HBr przez mechanizm SN1.
W opisanej metodzie 3-bromo-3-metyloheksan otrzymuje się w postaci mieszaniny
racemicznej, czyli równomolowej mieszaniny obu enancjomerów.
Uzupełnij poniższy schemat, tak aby przedstawiał wzory stereochemiczne składników tej mieszaniny.

Uwaga redakcyjna. Racemiczność produktu jest założeniem podanym w zadaniu. Ogólny schemat reakcji alkoholu z halogenkiem fosforu(III) nie wyjaśnia jej mechanizmu.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Nazwij cztery różne podstawniki przy atomie C3.
Podpowiedź 2
Zamiana dwóch podstawników odwraca konfigurację centrum.
Podpowiedź 3
Narysuj parę przeciwnych konfiguracji, zachowując Br oraz grupy metylową, etylową i propylową.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

lub inna para wzorów, w których 2 podstawniki są zamienione miejscami.
Uwaga: Dopuszczalny jest sumaryczny zapis grupy
jako
Zasady oceniania
1 p. – za poprawne uzupełnienie schematu.
0 p. – za odpowiedź niepełną lub niepoprawną albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Atom C3 bromopochodnej łączy się z bromem oraz trzema różnymi grupami: metylową, etylową i propylową. Jest więc centrum stereogenicznym.
Uzupełniamy dwie konfiguracje o przeciwnym ułożeniu przestrzennym, na przykład zamieniając miejscami dwa podstawniki przy zachowaniu pozostałych. Otrzymane wzory powinny być enancjomerami, nie dwoma obrotami tego samego modelu. Racemat zawiera je w stosunku 1:1; brak skręcalności mieszaniny nie oznacza achiralności pojedynczych cząsteczek.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem

lub inna para wzorów, w których 2 podstawniki są zamienione miejscami.
Uwaga: Dopuszczalny jest sumaryczny zapis grupy
jako