Źródło
Informacja do zadania 30.
Aldehydy i ketony ulegają reakcji z wodą, w wyniku czego tworzą diole. Ta reakcja – nazywana
reakcją hydratacji – jest odwracalna, a jej wydajność zależy od struktury związku
karbonylowego, np. wodny roztwór metanalu zawiera 0,1% aldehydu i 99,9% produktu jego
hydratacji, ale wodny roztwór propanonu zawiera 99,9% ketonu i 0,1% diolu (w temperaturze
około 20 ºC). Propanon reaguje z wodą zgodnie z równaniem:


Na podstawie: J. McMurry, Chemia organiczna, Warszawa 2000.
Oceń, czy poniższe informacje są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli informacja jest prawdziwa, albo F – jeśli jest fałszywa.
1. | W wyniku opisanej reakcji zmienia się hybrydyzacja orbitali walencyjnych drugiego atomu węgla z sp2 w cząsteczce ketonu na sp3 w cząsteczce diolu. | P | F |
|---|---|---|---|
2. | Cząsteczka diolu, który powstaje w opisanej reakcji, występuje w postaci enancjomerów. | P | F |
3. | W opisanej reakcji organiczny anion będący produktem pośrednim pełni funkcję zasady Brønsteda. | P | F |
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Sprawdź osobno geometrię, różnorodność podstawników i kierunek przekazania protonu.
Podpowiedź 2
W produkcie przy atomie centralnym występują powtarzające się grupy, a anion pośredni przyjmuje H+.
Podpowiedź 3
Zaznacz P, F, P i powiąż ostatnią ocenę z rolą zasady Brønsteda.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
1. | W wyniku opisanej reakcji zmienia się hybrydyzacja orbitali walencyjnych drugiego atomu węgla z sp2 w cząsteczce ketonu na sp3 w cząsteczce diolu. | P | |
|---|---|---|---|
2. | Cząsteczka diolu, który powstaje w opisanej reakcji, występuje w postaci enancjomerów. | F | |
3. | W opisanej reakcji organiczny anion będący produktem pośrednim pełni funkcję zasady Brønsteda. | P |
Zasady oceniania
1 p. – za poprawne wskazanie trzech odpowiedzi.
0 p. – za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Po hydratacji atom węgla karbonylowego zmienia otoczenie z trygonalnego na tetraedryczne, czyli sp2 przechodzi w sp3. Powstały diol nie jest chiralny, bo ten atom ma dwie jednakowe grupy metylowe i dwie jednakowe grupy hydroksylowe.
Pośredni anion przyjmuje proton od wody i pełni funkcję zasady Brønsteda. Zatem oceny to P, F, P. Tetraedryczna geometria sama nie gwarantuje obecności centrum stereogenicznego.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
1. | W wyniku opisanej reakcji zmienia się hybrydyzacja orbitali walencyjnych drugiego atomu węgla z sp2 w cząsteczce ketonu na sp3 w cząsteczce diolu. | P | |
|---|---|---|---|
2. | Cząsteczka diolu, który powstaje w opisanej reakcji, występuje w postaci enancjomerów. | F | |
3. | W opisanej reakcji organiczny anion będący produktem pośrednim pełni funkcję zasady Brønsteda. | P |