Zadanie 29 — czerwiec 2018 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony2 pktOczekuje na przegląd podstawy

Jon CH₃COO⁻ występujący w wodnym roztworze octanu sodu jest niezbyt mocną zasadą Brønsteda, która reaguje z cząsteczką wody zgodnie z równaniem:

CH₃COO⁻ + H₂O ⇌ CH₃COOH + OH⁻

Równowagę tej reakcji opisuje stała dysocjacji zasadowej Kb = [CH₃COOH]·[OH⁻]/[CH₃COO⁻]. Iloczyn stałej dysocjacji kwasowej Ka kwasu CH₃COOH i stałej dysocjacji zasadowej Kb sprzężonej z nim zasady CH₃COO⁻ jest równy iloczynowi jonowemu wody: Ka·Kb = Kw.

W temperaturze 25 ºC iloczyn jonowy wody jest równy Kw =1,0 · 10−14.

Na podstawie: J. Minczewski, Z. Marczenko, Chemia analityczna. Podstawy teoretyczne i analiza jakościowa,

Warszawa 2001 oraz pr. zb. pod red. Z. Galusa, Ćwiczenia rachunkowe z chemii analitycznej, Warszawa 2006.

Oblicz pH wodnego roztworu octanu sodu o stężeniu 0,05 mol dm⋅−3 w temperaturze

25 ºC. Przyjmij, że reakcji z wodą ulega mniej niż 5% anionów octanowych.

Obliczenia:

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Najpierw wyznacz stałą zasadową anionu ze stałej kwasowej kwasu etanowego.

Podpowiedź 2

Wykorzystaj założenie poniżej 5%, aby przyjąć [OH−] około √(Kb · 0,05).

Podpowiedź 3

Policz pOH, a następnie odejmij je od 14; wynik pH wynosi około 8,72.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Odpowiedź CKE 29 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 14.

Uwaga: Należy zwrócić uwagę na zależność wartości wyniku końcowego od ewentualnych

wcześniejszych zaokrągleń.

Zasady oceniania

2 p. – za zastosowanie poprawnej metody (w tym poprawne zapisanie – w dowolnej postaci –

wyrażenia na stałą równowagi opisanej reakcji), poprawne wykonanie obliczeń oraz

podanie wyniku liczbowego jako wielkości niemianowanej.

1 p. – zastosowanie poprawnej metody, ale:

– popełnienie błędów rachunkowych prowadzących do błędnego wyniku liczbowego

lub

– podanie wyniku liczbowego z błędną jednostką.

0 p. – za zastosowanie błędnej metody obliczenia albo brak rozwiązania.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Anion etanianowy jest słabą zasadą, której Kb = Kw/Ka = 10−14/(1,8·10−5) około 5,56·10−10. Przy dopuszczonym małym stopniu reakcji z wodą stężenie OH− obliczamy jako pierwiastek z Kb · c, czyli około 5,27·10−6 mol·dm−3.

Stąd pOH około 5,28 i pH około 8,72. Jest to roztwór zasadowy. Nie stosujemy bezpośrednio stałej kwasowej do obliczania OH− ani nie mylimy pOH z pH.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Odpowiedź CKE 29 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 14.

Uwaga: Należy zwrócić uwagę na zależność wartości wyniku końcowego od ewentualnych

wcześniejszych zaokrągleń.

Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2018_06_dodatkowy_29

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania