Zadanie 30.2 — maj 2018 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony1 pktOczekuje na przegląd podstawy
Źródło

Informacja do zadania 30.

Poniżej przedstawiono ciąg przemian chemicznych, w wyniku których ze związku I otrzymano

związek IV. Związek I to homolog benzenu. Jego cząsteczka zbudowana jest

z siedmiu atomów węgla.

CKE: ciąg związków I–IV, odczynniki HNO3/H2SO4, Cl2 i światło, KOH/H2O; związek II jest izomerem para.

Związki II–IV są głównymi produktami organicznymi przemian opisanych schematem.

Określ typ reakcji (addycja, eliminacja, substytucja) oraz mechanizm (elektrofilowy, nukleofilowy, rodnikowy) reakcji 2. i 3.

 

Typ reakcji

Mechanizm reakcji

reakcja 2.

  

reakcja 3.

  
Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Porównaj fragment cząsteczki zmieniający się w etapach 2 i 3.

Podpowiedź 2

Światło sprzyja mechanizmowi rodnikowemu, a OH− działa jako nukleofil.

Podpowiedź 3

Dla reakcji 2 wpisz substytucję rodnikową, a dla 3 substytucję nukleofilową.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

 

Typ reakcji

Mechanizm reakcji

reakcja 2.

substytucja

rodnikowy

reakcja 3.

substytucja

nukleofilowy

Zasady oceniania

1 p. – za poprawne podanie typów i mechanizmów reakcji.

0 p. – za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

W reakcji 2 chlor przy naświetlaniu zastępuje atom wodoru w łańcuchu bocznym, więc jest to substytucja rodnikowa. W reakcji 3 wodny KOH zastępuje atom chloru grupą hydroksylową, czyli zachodzi substytucja nukleofilowa.

W obu etapach wymieniany jest podstawnik, nie dochodzi do addycji do pierścienia. Warunki światła i wodnego roztworu zasady pomagają odróżnić mechanizmy, choć wspólna nazwa typu reakcji pozostaje taka sama.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

 

Typ reakcji

Mechanizm reakcji

reakcja 2.

substytucja

rodnikowy

reakcja 3.

substytucja

nukleofilowy

Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2018_05_glowny_30.2

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania